6.6.10. Bezorgdheid

Wat is bezorgdheid?

Bezorgdheid kan een heel verstandige reactie zijn als je plotseling iets moeilijks meemaakt of als er onheil dreigt. Als het je aanzet om de oorzaak van de bezorgdheid weg te nemen of om goed met de situatie om te gaan, dan is het een gezonde vorm van bezorgdheid. Het wordt erger als de bezorgdheid onnodig is of als je te lang bezorgd blijft en vooral als bezorgdheid een levenspatroon wordt.

Verkeerde bezorgdheid is een vorm van negatief, vreesachtig denken over de toekomst. Veel bezorgde mensen weten niet precies waarover ze zich zoveel zorgen maken. Ze reageren op een overdreven manier op alle mogelijke signalen die hen bang maken voor wat er zou kunnen gebeuren. Er zijn ook mensen die heel specifieke zorgen hebben, waaronder ze gebukt gaan en waarvoor ze geen uitkomst zien.

We kunnen piekeren over financiële zorgen, schoolproblemen, zorgen over kinderen die verkeerde levenskeuzen hebben gemaakt, onopgeloste problemen, dreigende conflicten, de toekomst in het algemeen, enzovoort. Hoe langer we ergens over piekeren, hoe erger het lijkt te worden. Wat is dan het nut van piekeren? Geen enkel nut. Het is een verkeerde en schadelijke manier van denken waar iets aan gedaan moet worden.

Bezorgdheid en karakter

De ene persoon heeft een sterkere neiging tot bezorgdheid dan de ander. Dat hangt samen met het karakter.

karakteraspect  
verstandelijk Deze denkers kunnen hun uitstekende denkvermogen ook misbruiken door zich te kwellen met bezorgde gedachten. Niemand kan zo goed piekeren als mensen met verstandelijke eigenschappen. Ze zoeken naar oplossingen, maar kunnen die niet altijd vinden. Ze vragen zich af wat ze hadden moeten doen en toch niet gedaan hebben en komen daar ook niet uit; ze zijn bang dat het allemaal fout zal gaan.
gevoelsmatig Als geboren optimisten zijn ze gewend in het heden te leven, snel klaar te zijn met het verleden en niet na te denken over de toekomst. Daarom hebben zij de minst sterke neiging tot bezorgdheid. Soms zouden ze juist bezorgder moeten zijn, maar dan in de goede betekenis van het woord: verantwoordelijkheid dragen om goed voorbereid te zijn op de toekomst, waardoor ze veel problemen kunnen voorkomen.
wilskrachtig Zij hebben doorgaans voldoende zelfvertrouwen om de toekomst zonder al te veel zorgen tegemoet te zien. In tegenstelling tot gevoelsmatige mensen denken zij wel vooruit, maar weten uit ervaring dat ze eigenlijk overal goed doorheen komen. Zij begrijpen niet zo goed waarom anderen zo bezorgd kunnen zijn.
evenwichtig Zij zijn geneigd bang te zijn voor het onbekende en daarom maken zij zich ook vaak zorgen. Hun bezorgdheid wordt niet zozeer gevoed door eindeloze piekergedachten, maar door vreesachtigheid en onzekerheid over zichzelf, over hun veiligheid en over de toekomst.

Bezorgdheid en karakteraspect

Bezorgdheid relativeren

Jezus gaf in de Bergrede onderwijs over dit onderwerp, nadat Hij had gesproken over materialisme en het najagen van rijkdom:

"... maak u geen zorgen over eten, drinken en kleren. Uw leven is belangrijker dan het voedsel! En uw lichaam is belangrijker dan kleding." (Matteüs 6:25, HB2008)

Jezus begint met een belangrijk advies voor bezorgde mensen: relativeren. Vaak maken we ons namelijk bezorgd over relatief onbelangrijke zaken. Sterker nog: het zijn vaak de minder belangrijke zaken waar we om het vaakst druk om maken. Is je dat wel eens opgevallen? Als het in grote lijnen goed gaat in je leven, dan is het geen ramp als een paar minder belangrijke dingen niet zo goed geregeld zijn.

"Kijk naar de vogels in de lucht: ze zaaien niet en oogsten niet en vullen geen voorraadschuren, het is jullie hemelse Vader die ze voedt. Zijn jullie niet meer waard dan zij?" (Matteüs 6:26, NBV2004)

Vogels leven bij de dag. Ze maken zich geen zorgen voor later. Dat hoeft ook niet, want God zorgt voor ze. Geldt dat niet veel meer voor zijn kinderen?

"Al die zorgen maken uw leven geen dag langer." (Matteüs 6:27, HB2008)

Dit is een vrije vertaling, maar die slaat de spijker wel op de kop. Jezus leert ons namelijk dat bezorgdheid de meest onproductieve manier van denken is: het levert NIETS op, alleen maar somberheid. Van zorgen maken wordt je leven niet langer, maar eerder korter. Het is aangetoond dat het niet de piekeraars zijn maar vooral de optimisten die hoge leeftijden bereiken van negentig, honderd jaar. En dat wil heel wat zeggen.

God zorgt

De Bijbel spoort ons aan om de zichtbare werkelijkheid op aarde te bezien vanuit de geestelijke werkelijkheid van boven. God is namelijk oneindig veel groter dan alles waar we ons bezorgd over kunnen maken. God heeft je niet beloofd dat je leven zonder zorgen zou zijn, maar wel dat Hij er altijd bij zal zijn. Vraag God om deze werkelijkheid levend voor je te maken. Naarmate je meer met God hebt meegemaakt en vaker door Hem geholpen of bemoedigd bent in moeilijke omstandigheden, zal het gemakkelijker zijn om Gods helpende hand aan te pakken.

"Uw hemelse Vader weet heel goed wat u allemaal nodig hebt. Geef het Koninkrijk van God en het doen van zijn wil de hoogste plaats in uw leven. Al het andere zal u dan geschonken worden." (Matteüs 6:31-33, HB2008)

De Bijbel maakt duidelijk dat God graag die zorgen van je overneemt. Als je God kunt vertrouwen voor het in stand houden van de wereld met al haar complexiteit, dan is Hij ook te vertrouwen voor jouw leven. Of niet soms? In deze tekst spoort Jezus je namelijk aan om je focus te verleggen door je ogen af te wenden van de voorwerpen van bezorgdheid, en je richten op de dingen van Gods Koninkrijk. Geef daar je energie maar aan. Dat is immers de belangrijkste taak van alle gelovigen. First things first! Dit is een heel wonderlijke Bijbeltekst, want het houdt een krachtige belofte in. Als je bezig bent met de dingen van God:

  1. dan raak je je bezorgdheid kwijt
  2. dan draag je vrucht in het Koninkrijk
  3. dan ontvang je waar je je anders druk om gemaakt zou hebben

Dat is een heel productieve en heilzame tijdsbesteding. Vergelijk die eens met die onproductieve, schadelijke bezorgdheid. Wat een praktische wijsheid van Jezus en wat een briljant psychologisch inzicht heeft Hij!

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013