6.6.15. Positief denken

Bij alle manieren van verkeerd denken, die in dit hoofdstuk aan de orde zijn gekomen, zit zowel een psychische kant als een geestelijke kant. Ongelovigen zijn alleen op de psychische kant en de hulp van psychologen. Gelovigen kennen bovendien de geestelijke kant en kunnen daarbij hulp ontvangen van pastorale helpers en predikanten. Wel moeten gelovigen ervoor oppassen dat ze de psychische kant verwaarlozen en psychische problemen op een geestelijke manier willen oplossen.

De psychologie en positief denken

Er zijn heel wat boeken in omloop over positieve manieren van denken met een benadering vanuit de psychologie. Daarin is veel goeds te vinden dat ook voor christenen heel nuttig kan zijn. Een gezonde discipline in het denken aanleren en het tegengaan van nutteloze negatieve gedachtestromen, daar is natuurlijk niets verkeerds mee. Je leert daarbij bijvoorbeeld om steeds na te gaan of je gedachten zijn gebaseerd op (1) waarheid en feiten of op (2) onwaarheid of verbeelding.

De wereldse methoden gaan min of meer uit van de eigen wilskracht van de mens als energiebron en maken gebruik van de menselijke verbeeldingskracht. Afhankelijk van je mentale conditie en je levensomstandigheden heb je dan veel of weinig bij te zetten.

Positief denken als on-Bijbelse geestelijke stroming

Jaren geleden werd het boek van Norman Vincent Peale, "de kracht van positief denken" een bestseller. De schrijver gebruikte de Bijbel weliswaar als uitgangspunt, maar voegde een stevige dosis verbeeldingskracht en eigen wilskracht toe aan zijn adviezen. Als je het leest lijkt het op het eerste gezicht heel Bijbels, maar dat is verraderlijk. Het komt uiteindelijk neer op het gebruiken van Bijbelse waarheden in het streven naar zelfverbetering.

Dezelfde stijl vinden we tot op zekere hoogte ook bij bekende voorgangers als Joel Osteen, die in de Verenigde Staten veel bekendheid heeft gekregen. Om te beginnen heb ik hem horen beweren dat iedereen een kind van God is en dat iedereen alles kan bereiken als hij maar wil. Het geloof kan gezien worden als een geweldige springplank naar succes. Het kruis van Jezus wordt nauwelijks genoemd, want dat is een gepasseerd station: je mag ervan uitgaan dat Jezus alles voor ons in orde heeft gemaakt. We leven nu in de tijd van de overwinning. We kunnen van de satan terugpakken wat hij van ons heeft afgenomen. We zijn niet langer slachtoffer, maar overwinnaar, "from victim to victor" (van slachtoffer naar overwinnaar). En God heeft voor iedere gelovige een podium van succes.

Deze stijl is eigenlijk een oproep tot zelfrealisatie, waarbij het christelijk geloof als hulpmiddel wordt gebruikt. Deze misleidende vorm van positief denken kom je allerlei gradaties tegen bij populaire kerkelijke stromingen.

Bijbelse manier van positief denken

Positief denken heeft een natuurlijke kant (zelf kiezen om positieve dingen te willen bedenken) maar ook een geestelijke kant (je laten leiden door Gods waarheid). Bijbels positief denken ontstaat waar een gezonde denkdiscipline en Bijbels denken samengaan.

De Bijbel is een bron van waarheid waar je op bouwen kunt, zodat je niet afhankelijk bent van je eigen verbeeldingskracht. De Bijbel laat het verschil zien tussen waarheid en leugen, tussen echt en onecht, tussen waardevol en waardeloos. Door de Bijbel krijg je zicht op de echte werkelijkheid en dat is de werkelijkheid waarin God de hoofdrol speelt. Als je soms moeite hebt met negatieve gedachten zoals:

(en wie heeft dat niet?) dan word je aangespoord om je gedachten te vullen met positieve zaken. Dat is: leren denken vanuit de hemel:

"Bedenkt de dingen, die boven zijn, niet die op de aarde zijn." (Kolossenzen 3:2, NBG1951)

Het is belangrijk dat we onze gedachten onder de autoriteit van het Woord brengen en onze hoofden niet laten vullen met gedachten die gebaseerd zijn op gevoelens of leugens. In het volgende Bijbelgedeelte (direct na dat gedeelte over bezorgdheid!) vinden we een goede checklist met positieve dingen, waarvan Paulus ons aanspoort om daarop onze aandacht te richten

"Voorts, broeders, al wat waar, al wat waardig, al wat rechtvaardig is, al wat rein, al wat beminnelijk, al wat welluidend is, al wat deugd heet en lof verdient, bedenkt dat." (Filippenzen 4:8, NBG1951)

Laten we het allemaal nog eens op een rijtje zetten:

  • al wat waar is (de Bijbel bevat de volle waarheid)
  • al wat waardig is (alles wat respectvol is en waar je Jezus bij kunt uitnodigen, zonder dat je je hoeft te schamen)
  • al wat rechtvaardig is (alles wat eerlijk en oprecht is en positieve resultaten oplevert)
  • al wat rein is (al wat geestelijk onbesmet is; onder onreinheid verstaan we vooral ook seksuele onreinheid)
  • al wat beminnelijk is (al wat mooi is, vooral wat innerlijke waarde betreft)
  • al wat welluidend is (goede woorden, muziek waar iets positiefs van uitgaat)
  • al wat deugd heet (goede daden en levensstijl)
  • al wat lof verdient (eerbare zaken)

Alle vormen van negatief denken kunnen overwonnen worden door ervoor te kiezen Gods waarheid en Gods beloften te accepteren en te overdenken. Kies doelbewust voor een positieve levenssfeer, want die geeft aanleiding tot positieve gedachten. De hoofdregel voor positief denken is het volgende:

Als je met negatieve gedachten bezig bent, vraag je af of die op waarheid berusten. Zo niet, bedenk dan het tegenovergestelde.

Het goede of het slechte willen zien

Wie vast zit aan negatieve denkpatronen ziet overal het slechte in. Wie in vrede met God, zijn omgeving en zichzelf leeft, heeft veel meer oog voor de goede dingen. Dus ... je eerste reactie op dingen die je hoort, ziet of meemaakt zegt veel over het feit of je een negatieve of een positieve denker bent. En dus ook van de mate waarin je Gods vrede in je hart meedraagt.

Daarom is het eerbaar voor christengelovigen om in gesprekken het positieve altijd te laten overheersen boven het negatieve. Dat kost vaak moeite. omdat negatieve dingen vaak veel boeiender lijken te zijn om te bespreken. En ... als er geroddeld wordt over iemand, zegt iets goeds over de persoon en je zult zien dat het geroddel ophoudt. En als je dat vaker doet, roddelt niemand meer als jij erbij bent...

Dankbaarheid

De Bijbel geeft nog een belangrijke aansporing over positief denken:

"dank God onder alle omstandigheden, want dat is wat hij van u, die één bent met Christus Jezus, verlangt." (1 Tessalonicenzen 5:18, NBV2004)

Accepteer wie je bent, accepteer je levensomstandigheden als geschenken van God, als de achtergrond waartegen God zijn zegeningen aan jou geeft. Het komt er op neer dat we alles vanuit Gods perspectief gaan bekijken, het enige perspectief waarmee we goed zicht krijgen op de werkelijkheid. Dat zal de grootste aanleiding zijn tot gezond en positief denken, en dat is de frisse lucht die je geestelijke leven zo hard nodig heeft.

Zie ook onderwerp 'Dankbaarheid' in hoofdstuk 'Gelukkig leven'.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.
copyright © 2013 - voor het laatst bijgewerkt op 18 maart 2013