7.6.6. Wrok en bitterheid

Wrok

"... ieder mens moet zich haasten om te luisteren, maar traag zijn om te spreken, traag ook in het kwaad worden. Want de woede van een mens brengt niets voort dat in Gods ogen rechtvaardig is. Wees daarom zachtmoedig en leg alle verdorvenheid en elk denkbaar wangedrag af..." (Jakobus 1:19-21, NBV2004)

De Bijbel roept boze mensen op om gas terug te nemen, hun zonden te belijden en hun boosheid achter zich te laten. Wie zich laat corrigeren kan daardoor gered worden. Het woord ' redden' in het aangehaalde Bijbelgedeelte slaat niet op het ontvangen van eeuwig leven, maar gered worden van de gevangenis van wrok en bitterheid. We hebben het dan over een gevaarlijke conditie waarin een gelovige nooit terecht zou mogen komen...

Onverwerkte boosheid leidt tot wrok tegenover mensen door wie je je bedreigd of verkeerd behandeld voelt of die niet aan je verwachtingen hebben voldaan. Wrok is een soort innerlijk gezwel van opgekropte boosheid en haat. Wrok verschaft voortdurend voedsel aan negatieve gedachten, woorden of daden ten opzichte van de mensen die het voorwerp van die wrok zijn. Sommige gelovigen kunnen zichzelf en anderen misleiden door aan de buitenkant heel vriendelijk te doen tegenover de ander, terwijl ze inwendig worstelen met hun onverwerkte boosheid. Als iemand dat tijdelijk doet om zichzelf tijd te gunnen aan zijn boosheidprobleem te werken is het geen ramp. Maar het mag niet te lang duren, anders gaat het echt fout.

Het gevolg van wrok is bijna altijd een bepaald vermijdingsgedrag ten opzichte van de ander, kwaadsprekerij en negatiefkritische gedachten die je steeds meer gaan beheersen. Je hebt geen helder zicht meer op de ander, maar je ontwikkelt een karikatuurbeeld van de ander. Alles van die ander zie je dan in een 'kwaad daglicht'.

Bitterheid

Boosheid tegenover andere mensen wordt nooit vanzelf minder, wel meer. Het volgende stadium van boosheid is bitterheid, een conditie die nog gevaarlijker is. Een verbitterd persoon komt dikwijls tot uitbarstingen van woede als er ook maar iets gebeurt dat hem niet zint. Vooral mensen met een sterke ego en mensen die niet goed kunnen omgaan met schaamtegevoelens komen gemakkelijk tot gewelddadige conflicten. Schaamte is eigenlijk een gevoel van vernedering, de angst dat je bekeken en veroordeeld wordt en dat is onverteerbaar voor sommige mensen.

De kosten van woede-uitbarstingen zijn enorm:

  1. Andere mensen kunnen emotionele schade oplopen.
  2. Relaties worden beschadigd.
  3. De persoon zelf komt daardoor steeds meer in een isolement terecht.
  4. Zelf laadt de persoon schuld op zich, die een barrière vormt voor zijn relatie met God en voor zijn geloofsgroei.
  5. Als hij het niet goed maakt met de benadeelde mensen, wordt hij steeds meer een gevangene van zijn eigen bitterheid.
  6. Het karakter wordt misvormd door innerlijke bitterheid.

Iemands bitterheid grijpt om zich heen, doordat de bittere persoon bijna altijd andere mensen probeert op te stoken om dezelfde bittere houding aan te nemen (Hebreeën 12:15). Daarom zegt de Bijbel:

"Ga niet om met een heethoofd, houd je niet op met een driftkop, opdat je niet dezelfde weg gaat als hij en voor jezelf een valstrik zet." (Spreuken 22:24-25, NBV2004)

Soms is er sprake van een vergeldingsdrang, een agressieve houding of een verlangen om het de ander betaald te zetten zodra de kans zich voordoet. Als je dat verlangen voedt om daaraan toe te geven, ben je op een gevaarlijk en heilloze weg. Vergelding zou je een kortstondige verlichting kunnen geven, waardoor je boosheid wegzakt onder het motto van 'eindelijk gerechtigheid', maar het lost niets op. De leegte en de problematiek in je hart blijft bestaan en bovendien wordt je geweten bezwaard door de schuld die elke vergelding met zich meebracht. Vergelding brengt je van de wal in de sloot.

Zoals eerder gezegd is er maar één manier om vrij te komen van die innerlijke frustraties, wrok en bitterheid tegenover andere mensen: vergeving schenken.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.