7.5.4. Wat zijn verleidingen?

God is de bron van zegeningen die zorgen voor echt geluk. Hij belooft zijn kinderen eeuwigdurend geluk: tijdens het aardse leven een 'voorproefje' en in het hiernamaals geluk in al zijn volmaaktheid. Gods tegenstander, de satan, probeert God zoveel mogelijk te imiteren, niet om mensen te zegenen maar om hen juist te vernietigen. Verleidingen vormen waarschijnlijk zijn meest effectieve wapen om gelovigen van het ware geluk bij God af te houden is. Zijn verleidingen beloven een snel geluksgevoel voor nu, maar de gevolgen op lange tijd zijn schadelijk, en vaak ronduit levensgevaarlijk.

In het dagelijkse leven zijn het vooral verleidingen die je leven kunnen beschadigen of zelfs vernietigen. Uiterste waakzaamheid is daarom geboden, vooral omdat verleidingen vaak zo stiekem zijn en in de verborgen hoeken van ons privé leven toeslaan...

Kenmerken van verleidingen

Verleiden =
... van de rechte weg af leiden, door overreding of voorspiegeling iemand iets laten doen wat niet goed is

We hebben het over verleidingen als er dingen zijn die op je pad komen die heel begeerlijk lijken, maar die God heeft verboden omdat ze verkeerd zijn en dus schadelijk. Verleidingen zijn invloeden die je aansporen om vleselijke verlangens te bevredigen.

Bekende soorten verleidingen hebben te maken met seks, genotzucht, geld, rijkdom en carrière. Enkele kenmerken van verleidingen zijn:

  • Ze zijn ronduit aantrekkelijk en het lijkt prettig om eraan toe te geven.
  • Ze kunnen soms openlijk en goed herkenbaar op je weg komen. Soms kunnen ze ook heel subtiel zijn, zodat je niet of nauwelijks door hebt dat je verleid wordt.
  • Soms zijn ze zo sterk dat je er direct voor dreigt te bezwijken.
  • Ze richten zich eenzijdig op je gevoel en proberen je verstand daarbij uit te schakelen.
  • Ze maken het moeilijk voor je om de waarschuwende stem van je geweten te horen. Je wil die stem eigenlijk helemaal niet horen.
  • Het kost geen enkele moeite om eraan toe te geven. Het is de weg van de minste weerstand, de weg van de zwakke.

Verleidingen en beproevingen

De begrippen 'beproeving', 'verzoeking' en 'verleiding' liggen dicht bij elkaar. In het Grieks, de taal waarin het Nieuwe Testament oorspronkelijk is geschreven, worden deze begrippen zelfs met hetzelfde woord beschreven (peirasmos).

Elke beproeving is tegelijk een verleiding voor een gelovige om God niet langer te vertrouwen voor alles wat je nodig hebt. Terwijl de satan je door beproevingen probeert tot zonde te verleiden, wil God je er juist sterker door maken, doordat je in zijn kracht leert overwinnen in de innerlijke strijd.

Elke verleiding is tegelijk een beproeving, want het is een test waaruit zal blijken in hoeverre je toegewijd bent aan God en of je geestelijke ruggengraat hebt. Het is een test op geestelijke kracht.

Verleidingen richten zich op je zwakke plekken

Verleidingen kunnen heel gevaarlijk zijn, omdat ze zich meestal richten op je zwakke plekken. De Bijbel geeft het voorbeeld van een buitengewoon sterke man. God zelf had hem bijzondere kracht gegeven om het volk Israël te verlossen van de vijanden. Hij heette Simson. Maar hij had ook een zwakke plek waardoor deze krachtige man tegelijk erg kwetsbaar was. Hij had een zwak voor vrouwen, vooral die van het verkeerde soort. Vooral de verleidingen van Delila waren te sterk voor hem. Doordat hij kwam waar hij niet mocht komen en door gebrek aan radicaliteit had hij onvoldoende weerstand tegen haar verleiding en dat werd zijn ondergang: hij raakte zijn kracht kwijt en zijn roeping.

Zo kunnen zelfs de sterkste gelovigen struikelen als zij zich niet wapenen tegen verleidingen. Veel mensen hebben wel eens geoord over vooraanstaande gelovigen en geestelijke leiders, die gestruikeld zijn door overspel of begeerte naar geld. Hoe hadden die mislukkingen voorkomen kunnen worden? Mogelijk als zij zich hadden opengesteld voor de raad en ondersteuning van verstandige medegelovigen. Het zijn vooral succesvolle solisten die dergelijke duikelingen meemaken. Daarom is het zo belangrijk dat vooral geestelijke leiders openstaan voor de correctie van medegelovigen.

Voorbeelden van gebieden waarop veel mensen zich laten verleiden:

  • seksuele zonden (seksuele onreinheid, seks buiten het huwelijk tussen man en vrouw)
  • verslaving (zoals verslaving aan alcohol, roken, drugs, porno, lekker eten, werken)
  • roddel en laster (onnodig negatief spreken over anderen)
  • diefstal (waaronder ook belastingfraude, tijd stelen van de baas, je ten onrechte ziek melden op je werk)
  • verkeerde films, Tv-programma's of theatervoorstellingen (met vloeken, extreem geweld, expliciete seks, occultisme, antichristelijke elementen)

De rol van de satan bij verleidingen

De satan is de super-verleider. Niet beproevingen (moeilijke levensomstandigheden) maar verleidingen zijn de gevaarlijkste wapens van de satan om gelovigen onderuit te halen. Daarbij speelt hij in op ons gevoel en dat is nu juist de zwakste en meest kwetsbare kant van onze persoonlijkheid.

Bij beproevingen zegt de Bijbel hoe je troost, vrede, hulp en kracht kunt ontvangen om er doorheen te komen. Overgave aan Gods wil en vertrouwen op zijn hulp zijn daarbij de sleutelwoorden. Maar bij verleidingen moet je keihard vechten om overeind te blijven. Niet voor niets schrijft Paulus in Efeziërs 6 over de geestelijke wapenrusting die we moeten aantrekken, speciaal voor het gevecht tegen de verleidingen, die de satan op listige manieren voor ons neerlegt om erover te struikelen.

"Bekleed u met de hele wapenrusting van God, opdat u stand kunt houden tegen de listige verleidingen van de duivel." (Efeziërs 6:11, HSV2010)

Een wereldwijd web van verleidingen (volledig gesponsord door het koninkrijk van de satan) speelt in op onze zelfzuchtige begeerten. Het is een ongelofelijk grote macht en zeker als westerse christenen zijn we blind tot stekeblind voor de macht die de satan via een verziekte maatschappij ook op ons uitoefent.

"We weten dat ... de hele wereld in de macht van de duivel is." (1 Johannes 5:19, GNB1996)

Christenen in landen met veel vervolging bidden voor gelovigen in het welvarende westen, omdat die zo zwaar te lijden hebben onder verleidingen. Vervolgde christenen zijn ervan overtuigd dat hun eigen verdrukkingen minder bedreigend en minder dodelijk zijn dan de verleidingen waar vrije, westerse christenen aan blootstaan. En dan te bedenken dat de meeste christenen in de welvarende landen niet eens door hebben dat ze een probleem hebben. Dit bewijst alleen maar hoe effectief de verleidingen van de satan zijn!

Komen verleidingen van buitenaf?

We denken vaak dat verleidingen van buitenaf komen, maar de Bijbel leert heel duidelijk dat die in het eigen hart beginnen.

"... Iedereen komt in verleiding door zijn eigen begeerte, die hem lokt en meesleept." (Jakobus 1:13-14, NBV2004)

Via je zintuigen word je vaak geprikkeld om iets te doen waardoor je behoeften, verlangens, begeerten of hartstochten worden bevredigd. Stel dat je langs een marktkraam loopt met versgebrande noten of langs een restaurant waar heerlijke geuren uit de keuken komen. Dan krijg je er ineens heel veel zin in. Je gevoel reageert dan met een dringend advies aan de wil om actie te nemen, soms zelfs met een DWINGEND advies. Maar het gaat altijd om JOUW REACTIE op een prikkel die van buitenaf komt, en die reactie komt wel uit jezelf. God heeft je een vrije wil gegeven om zelfstandig keuzen te maken en de grote vraag is: hoe ga je om met die keuzevrijheid. Een verleiding zorgt voor een soort tweestrijd: ga je God gehoorzamen of volg je het dringende advies van je eigen ik?

We kunnen ons nooit opstellen als slachtoffers van verleiding: ieder mens is zelf verantwoordelijk om zondige begeerten te weerstaan. De satan had Adam en Eva niet naar de boom met de verboden vruchten gelokt, maar ze waren er zelf naar toe gelopen en dat was een gevaarlijke fout. Waarom deden ze dat eigenlijk? Waren ze nieuwsgierig? Er was in ieder geval een bepaalde aandrang in hun hart gegroeid en daardoor kozen ze ervoor naar de plaats van verleiding te gaan. De serpent hoefde alleen maar de bestaande begeerte te bevruchten en ... ze vielen voor hem.

"... als die begeerte bevrucht is, baart zij zonde; en als de zonde volgroeid is, brengt zij de dood voort." (Jakobus 1:15, NBG1951)

Adam en Eva werden na hun zondeval door God ter verantwoording geroepen. De satan werd gestraft omdat hij de mens verleid had, maar de mens moest de straf dragen omdat hij zich had laten verleiden. We zijn geen slachtoffers, maar daders van zonden als we toegeven aan verleidingen.

Anderen verleiden

Mensen die gewend zijn aan verleidingen toe te geven, zijn nogal eens geneigd anderen erin mee te slepen. Bekend is dat van mensen die verslaafd zijn aan roken, alcohol of drugs. Zij oefenen vaak groepsdwang op anderen uit om mee te doen. De Bijbel velt een ongekend hard oordeel over mensen die anderen tot zonden verleiden. Laten we eens kijken naar een voorbeeld uit het Oude Testament, over koning Manasse die het volk tot grote zonde verleidde:

"Maar Manasse verleidde Juda en de inwoners van Jeruzalem om nog meer kwaad te doen dan de volken die de HEER voor hen had uitgeroeid ... Toen stuurde de HEER de aanvoerders van de koning van Assyrië met zijn leger op hen af. Zij bedwongen Manasse met haken, boeiden hem met bronzen ketenen en voerden hem mee naar Babel." (2 Kronieken 33:9,11, NBV2004)

Een grotere ontluistering was haast niet denkbaar. De volgende uitspraak van Jezus laat ook zien dat het verleiden van anderen een zwaar oordeel oproep, speciaal het verleiden van kinderen:

"Maar als iemand een van deze jonge mensen die in Mij geloven, op het slechte pad brengt, zou het voor hem beter zijn met een zware molensteen om zijn hals in de zee te worden gegooid." (Marcus 9:42, HB2008)

Bij het bovengenoemde Bijbelvers kun je ook denken aan het verleiden van mensen die niet zo sterk in hun schoenen staan.

"Wie een kind tot zonde verleidt, lijkt sprekend op de verleider die 'satan' heet." (J. Cebach)

In tegenstelling tot het Oude Verbond, vindt de afrekening onder het Nieuwe Verbond vooral plaats bij het oordeel na het aardse leven, dat bepalend is voor iemands eeuwige bestemming.

Pastoraat

Binnen onze kerkelijke kringen wordt doorgaans veel pastorale ondersteuning gegeven bij beproevingen, als gemeenteleden moeilijkheden meemaken. Verleidingen vormen over het algemeen een groter gevaar voor iemands geestelijk welzijn dan beproevingen. Naar verhouding wordt er weinig aandacht geschonken om gelovigen te wapenen tegen verleidingen of om hen te helpen als ze ermee worstelen. Dat komt ook doordat mensen hun problemen met verleidingen meestal verborgen houden.

Maar ook is het gemakkelijker om pastorale hulp te vragen bij beproevingen dan bij verleidingen. Beproevingen lijken je meestal te overkomen, terwijl een worsteling met verleidingen altijd een schaamtegevoel geeft. Daardoor vertel je het niet graag aan anderen als je er een probleem mee hebt. Toch is het juist zo belangrijk om ondersteuning te vragen voordat je erin vastloopt.

 

Herschepping 2.0. Een uitgebreide, samenhangende serie studies over Bijbelse onderwerpen
voor persoonlijke opbouw en gespreksgroepen over Gods herscheppende werk in het leven van de gelovige.