banner image

 

5. Geloofszekerheid

5.1. Bijbel

De Bijbel is de belangrijkste bron van kennis, wijsheid en waarheid voor de christengelovige. Hoe meer je er in leest, hoe kostbaarder de Bijbel voor je wordt.

5.1.1. Doel van de Bijbel
5.1.2. Kenmerken van de Bijbel
5.1.3. De Bijbel is een bijzonder boek
5.1.4. Inhoud van de Bijbel
5.1.5. Woord van God
5.1.6. Gezag van de Bijbel
5.1.7. Bijbellezen
5.1.8. Bijbelstudie
5.1.9. Memoriseren en mediteren
5.1.10. Liefde voor de Bijbel
5.1.11. Bijbelvertalingen
5.1.12. Nederlandse Bijbelvertalingen

 

5.1.1. Doel van de Bijbel

God leren kennen

Het belangrijkste doel van de Bijbel is dat we God leren kennen: God de Vader, Jezus zijn Zoon en de Heilige Geest. We zullen God nooit helemaal leren kennen, omdat God de schepper van een veel hogere orde is dan de mensen die Hij geschapen heeft. Aan de ene kant is God is een mysterie, maar aan de ander kant is Hij heel transparant. De Bijbel is erg open als het gaat om beschrijvingen van de manier waarop God denkt, spreekt en handelt. Je raakt nooit uitgeleerd over onze heilige en liefdevolle God en nooit uitgekeken op wie Hij is. Een mensenleven is daarvoor veel te kort.

"Wie Gods liefde niet kent, heeft nog niet geleefd."
(Wilkin van der Kamp)

Het écht kennen van God is DE bron van leven:

"Het eeuwige leven, dat is dat zij u kennen, de enige ware God, en hem die u gezonden hebt, Jezus Christus." (Johannes 17:3, NBV2004)

Zie ook hoofdstukken
- 'Wie is God?'
- 'Gods karakter'
- 'Relatie met God'

Gods plan met je leven leren kennen

Een ander belangrijk doel is dat je in de Bijbel kunt leren wie je zelf bent als mens. God heeft mensen geschapen die vanuit een liefdevolle verbondenheid met Hem tot volle ontplooiing kunnen komen. De Bijbel geeft inzicht over bijvoorbeeld:

Bron van kennis en wijsheid voor het dagelijks leven

"Heel de Schrift is door God ingegeven en is nuttig om daarmee te onderwijzen, te weerleggen, te verbeteren en op te voeden in de rechtvaardigheid, opdat de mens die God toebehoort, volmaakt zou zijn, tot elk goed werk volkomen toegerust." (2 Timoteüs 3:16-17, HSV2010)

  1. De Bijbel is de belangrijkste kennisbron van Gods waarheid.
  2. De Bijbel is het fundament voor je geloofsleven.
  3. De Bijbel is er om je als gelovige toe te rusten om op een geestelijk gezonde manier te leven.

"Uw Woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad." (Psalm 119:105, HSV2010)

Gods Woord is de reisgids en tegelijk het kompas dat je nodig hebt om op je levensweg niet te verdwalen, maar op de goede eindbestemming aan te komen.

Zie meer hierover in hoofdstukken 'Waarheid en leugen' en 'Anders denken'.

Levensverandering en geloofsgroei

De Bijbel is de belangrijkste voedingsbron voor het hart.

"(Jezus zei:) 'Er staat geschreven: 'De mens leeft niet van brood alleen, maar van ieder woord dat klinkt uit de mond van God.' " (Matteüs 4:4, NBV2004)

Het bevat ruim voldoende voedingswaarde om een pas wedergeboren gelovige te doen opgroeien tot een volwassen gelovige:

"Telkens als ik uw woorden hoorde, nam ik ze als voedsel tot mij. Uw woorden gaven mij een diepe vreugde, want ik behoor u toe, o HEER, God van de hemelse machten." (Jeremia 15:16, NBV2004)

"Wees als pasgeboren kinderen begerig naar de zuivere, geestelijke melk waardoor u zult groeien en gered zult worden." (1 Petrus 2:2, WV2012)

De Bijbel is bedoeld om je te helpen bij je geloofsgroei als de basis voor geloofszekerheid. Daardoor heb je een fundament van waarheid dat je helpt om:

 

5.1.2. Kenmerken van de Bijbel

De Bijbel is een stevige pil. Het is even slikken, maar je wordt er beslist beter van!

De Bijbel is indringend

Menselijke woorden hebben hun beperkingen. Het Woord van God is vol met goddelijke wijsheid die tot diep in het hart doordringt.

"Want levend en krachtig is het woord van God, en scherper dan een tweesnijdend zwaard: het dringt diep door tot waar ziel en geest, been en merg elkaar raken, en het is in staat de opvattingen en gedachten van het hart te ontleden." (Hebreeën 4:12, NBV2004)

De Bijbel heeft een ongekende diepgang omdat het bedoeld is om je niet alleen in je ziel aan te sporen tot heilzaam gedrag, maar je vooral in je hart aan te raken en te motiveren. Uit je hart komen immers de verlangens en motivaties die je tot daden aanzetten. Als je de Bijbel alleen op het vlak van de ziel 'gebruikt', ontstaat er een oppervlakkige verbondenheid met het Woord van God.

Sommige mensen spreken over diepgang als ze het hebben over grondig bestuderen van de Bijbel en teksten uitpluizen. Dat noem ik geen diepgang, want het kan heel oppervlakkig zijn. Als het alleen je verstand aanraakt, blijft je hart onberoerd. Maar wanneer God je hart aanraakt met zijn Woord, dan gebeurt er pas werkelijk iets. Dat is diepgang.

ziel
aspect		 de Bijbel ... hart
aspect		 de Bijbel ...
verstand ... is een bron van eindeloze wijsheid en geeft informatie over God
... maakt je bekend met Gods beloften en zijn bedoelingen met je leven		 geweten ... bevat de hoogst denkbare morele standaard
... is de belangrijkste en de meest betrouwbare bron van waarheid
gevoel ... helpt je de liefde, vreugde en vrede van God te ervaren
... leert je om te genieten van Gods zegeningen 		gemoed ... inspireert je om op God te vertrouwen en te verlangen naar de dingen van God
... leert je om in verbondenheid met Hem te leven
wil ... geeft kracht om te overwinnen in de geestelijke strijd
... daagt je uit om het koninkrijk van Jezus uit te dragen in woord en daad		 loyaliteit ... daagt je uit tot liefdevolle toewijding aan God en je medemensen
... helpt je om goede prioriteiten te stellen voor je leven
gedrag ... spoort je aan om te handelen naar Gods wil en geeft talloze aanwijzingen om dat in praktijk te brengen levensstijl ... helpt je de levensstijl van Gods koninkrijk eigen te maken
... helpt je om geestelijk vrucht te dragen

Manieren waarop de Bijbel je als gelovige aanspreekt

Lees meer over de vier aspecten van hart en ziel in hoofdstuk 'Wie ben je als mens?'.

Om de diepste bedoeling van de Bijbel te verstaan moet je hart geopend worden door de Heilige Geest, zodat je innerlijk als het ware verlicht wordt. Zonder die actieve betrokkenheid van de Heilige Geest blijft de Bijbel een gesloten boek, waar je kennis uit kan opdoen. Maar de echte boodschap van het Woord van God komt dan niet over.

De Bijbel is je beste vriend als het gaat om bemoediging, aansporing en vertroosting. Maar soms is het je ergste vijand omdat hij je zo ongezouten de waarheid zegt. De Bijbel houdt je vaak de spiegel voor waarin je jezelf ziet zoals je echt bent en wat je diepste motieven en verlangens zijn.

De Bijbel is een levend boek

De Bijbel is een levend boek en een bron van leven. Dat is moeilijk uit te leggen aan mensen die het leven met God niet kennen door wedergeboorte. Als je zelf nieuw leven van God hebt ontvangen, weet je uit ervaring dat de Bijbel je steeds weer nieuwe dingen laat zien. Andere geestelijk opbouwende boeken zijn niet meer dan hulpmiddelen voor gelovigen om kennis, blijdschap en kracht te putten uit het levende Woord zelf.

De Bijbel is geen strak gestructureerd godsdienstig leerboek, maar een bundel met uiteenlopende inhoud, geschreven door allerlei soorten mensen in verschillende tijden. En steeds meer sta ik verbaasd over de uitstekende onderlinge samenhang tussen de Bijbelboeken, die in mijn ogen een prachtige levende eenheid vormen en allemaal op hun eigen manier iets zeggen over de levende God en over het leven met God. Dat maakt de Bijbel tot een blijvend boeiend boek.

De Bijbel is een schat die in waarde toeneemt naarmate je hart zich steeds meer met die schat vereenzelvigt.

Invloed van de Bijbel

De Bijbel geeft waardevolle leefregels voor de omgang tussen mensen die nooit zijn overtroffen. Overal waar mensen volgens deze leefregels zijn gaan leven, zijn opzienbarende veranderingen waargenomen. De Bijbel heeft de mensen bijvoorbeeld geleerd:

Bovenal is het de levensveranderende kracht van de Bijbel waardoor talloze mensen een nieuw leven hebben ontvangen en oplossingen voor diepliggende menselijke problemen.

Geeft de Bijbel een antwoord op alle vragen?

De Bijbel geeft antwoorden op de belangrijkste levensvragen, maar niet op ALLE vragen. God houdt het recht aan zich om ons niet alles te laten weten over zijn plannen met de mensheid en hoeft ons geen verantwoording af te leggen van zijn beleid.

Mensen die in hun hart God afwijzen willen wel eens de nadruk leggen op allerlei schijnbare tegenstrijdigheden en ongerijmdheden in de Bijbel. Ze willen daarmee aantonen hoe onbetrouwbaar of hoe belachelijk de Bijbel is. Zij hanteren dit als een excuus om zich niet aan God te hoeven onderwerpen en proberen anderen te verleiden tot dezelfde denkwijze.

Aan de andere kant zijn er talloze mensen die een diepe liefde voor Gods Woord hebben ontwikkeld. Ook zij durven diepgaande vragen aan de Bijbel te stellen, want een christen hoeft zijn intelligentie geen geweld aan te doen als hij de Bijbel leest. In de Bijbel vinden ze steeds meer schatten van wijsheid en ze kunnen daardoor ook beter omgaan met onbeantwoorde vragen. Hoe meer je in je dagelijkse leven geleerd hebt dat God te vertrouwen is, des te vanzelfsprekender is het om de Bijbel te vertrouwen als een betrouwbaar boek.

 

5.1.3. De Bijbel is een bijzonder boek

De Bijbel is uniek

De Bijbel is in veel opzichten een uniek boek. Om enkele voorbeelden te noemen:

  1. De Bijbel bevat een boodschap van bovennatuurlijke verlossing en zegen.
  2. De Bijbel is de survival kit voor degenen die het moeilijk hebben.
  3. De Bijbel heeft een zeer hoogstaand moreel karakter.
  4. De Bijbel bevat zeer hoogstaande literatuur.
  5. De Bijbel veroudert nooit. De boodschap is blijvend actueel.
  6. De Bijbel is veelzijdig. Je kunt erin lezen over onder meer geschiedenis, geloof en ongeloof, goed en kwaad, overwinningen en nederlagen, successen en mislukkingen, theologie, filosofie, psychologie, natuur en kosmos, levensbeschrijvingen, oorlogen, romantiek, profetieën over de toekomst.
  7. De Bijbel bevat veel profetieën die daadwerkelijk zijn uitgekomen, soms eeuwen na het uitspreken van de profetie.
  8. De Bijbel is geschreven door minstens 40 auteurs over een periode van 1500 jaar. En toch vormen de Bijbelboeken een eenheid.
  9. Ongekend veel boeken en kunstwerken zijn door de Bijbel geïnspireerd.

Wereldrecords

Verder heeft de Bijbel nog een aantal interessante wereldrecords als:

De Bijbel is eeuwig

"De hemel en de aarde zullen voorbijgaan, maar mijn woorden zullen niet voorbijgaan." (Marcus 13:31, NBG1951)

De Bijbel kan niet vernietigd worden. De Franse filosoof Voltaire (1694-1778) verwachtte dat hij het moment zou meemaken dat er geen enkele Bijbel meer zou zijn in de hele wereld. Hij ging ervan uit dat het een volledig achterhaald boek was. Nu lees je zelfs in het Guiness Book of Records dat de Bijbel het meest verkochte boek ter wereld is. Het huis van Voltaire bestaat ook nog, maar nu worden van daar uit Bijbels verzonden in veel talen en soorten. God heeft zo zijn eigen manier om te spotten met de grootspraak van zijn tegenstanders!

"... maar het woord van de Heer blijft eeuwig bestaan. Dit woord is het evangelie dat u verkondigd is" (1 Petrus 1:25, NBV2004)

De Bijbel is onuitputtelijk

De Bijbel bevat een duidelijke openbaring van God en zijn waarheid en wijsheid. Niemand kan die waarheid en wijsheid volledig bevatten. Hoe zou een mens, die maar in één korte periode van de wereldgeschiedenis leeft, met alle eenzijdigheden van de overheersende denkpatronen van zijn tijd, en levend op één klein plekje op aarde, een volledig en zuiver inzicht kunnen hebben in het Woord van de oneindige, eeuwige God? Hoe meer ik Gods Woord bestudeer, hoe meer ik mijn eigen kleinheid besef tegenover mijn Schepper en zijn majestueuze Woord. Een mensenleven is veel te kort om de Bijbel helemaal te leren kennen.

De Bijbel is veelzijdig en geloofwaardig

Veel heilige boeken van allerlei religies zijn opgesteld door één persoon, terwijl de bron van kennis waaruit deze auteurs hebben geput, niet geverifieerd kon worden door anderen. De Bijbel is niet 'uit de hemel gevallen' of opgesteld door één enkele auteur die beweerde inzichten te hebben ontvangen vanuit de geestelijke wereld. Integendeel! De Bijbel is ontstaan door allerlei geïnspireerde schrijvers, ieder met zijn eigen achtergrond, stijl en waarnemingen van de feiten. Bijbelboeken of gedeelten ervan zijn geschreven:

Ondanks dat vormt de Bijbel een uitstekend samenhangend geheel. Dit is één van de vele blijken van de geloofwaardigheid van de Bijbel. De geloofwaardigheid van de Bijbel wordt ook onderstreept door de zeer geloofwaardige hoofdpersoon van de Bijbel: Jezus, de Zoon van de levende God.

 

5.1.4. Inhoud van de Bijbel

Oude en Nieuwe Testament

De Bijbel bestaat uit twee delen:

  1. Het Oude Testament spreekt over de oudste geschiedenis van de mensheid en vooral over het volk Israël, dat God had uitgekozen om zijn volk te zijn. Het Oude Testament is het fundament van het Joodse geloof.
  2. In het Nieuwe Testament staat de persoon van Jezus centraal. De eerste vier boeken (de evangeliën Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes) gaan over alles wat Jezus heeft meegemaakt, gezegd en gedaan. Daarna gaat het over het ontstaan van de Gemeente van Jezus, bestaande uit alle mensen uit de hele wereld die Hem volgen, en over het christelijk geloof.

Het Oude en Nieuwe Testament vormen één geheel. De HELE Bijbel is het fundament van het christelijke geloof. Veel in het Nieuwe Testament is niet goed te begrijpen als je niet de achtergronden in het Oude Testament kent. Een christen die zich alleen op het Nieuwe Testament richt is als iemand die op één been loopt, terwijl hij er twee heeft gekregen.

Geschiedenissen in de Bijbel

De Bijbel bevat een rijke schat aan geschiedkundige informatie. Een deel daarvan wordt ook wel 'heilshistorie' genoemd, omdat daarin gebeurtenissen genoemd worden die een cruciale rol spelen in het christelijke geloof, zoals:

Veel geschiedenissen worden verteld met aantekeningen over het waarom en waartoe van gebeurtenissen, zodat het meer dan zo maar geschiedenissen zijn. Ze zijn vaak erg leerzame voorbeelden van hoe gelovigen met God hebben geleefd en welke overwinningen en nederlagen ze daarbij hebben meegemaakt.

"Wat hun overkwam, moet een voorbeeld voor ons zijn ..." (1 Korintiërs 10:11, GNB1996)

Onderwijs in de Bijbel

De hele Bijbel een onderwijzend boek, dat ons leert over de belangrijkste dingen van het leven en over wat werkelijke waarde heeft. De Bijbel laat bijvoorbeeld zien wat waarheid en leugen, echt en onecht, goed en slecht is. Dit boek bevat Gods richtlijnen voor een gelukkig leven. Het geeft ook talloze voorbeelden van mensen die gezegend werden als ze ernaar leefden of juist ernstig in de problemen kwamen als ze dat niet deden.

De Bijbel geeft ook zicht op de belangrijkste waarden van Gods koninkrijk. Vooral in de gelijkenissen van Jezus kunnen we daar veel over lezen.

Vooral voor Bijbellezers geldt het volgende Joodse gezegde:

Zolang je leeft, kun je leren.
Leer je niets meer, dan leef je niet meer.

Profetieën in de Bijbel

De Bijbel onderscheidt zich van alle andere heilige boeken van religies door de vele Bijbelse profetieën die later uitkwamen zoals ze voorzegd waren. Bijna 4000 Bijbelverzen bevatten profetieën over gebeurtenissen die daarna zouden plaatsvinden, korte of lange tijd nadat de profetieën waren uitgesproken.

Profetieën zijn uitspraken van God die door de schrijvers van de Bijbelboeken zijn opgeschreven. Veel profetieën bevatten beeldende taal en kunnen betrekking hebben op meerdere gebeurtenissen of perioden. Daarom zijn de nog onvervulde profetieën vaak een voorwerp van discussie die tot verschillende conclusies kunnen leiden. Dat is niet erg. Eenmaal zullen we allemaal weten hoe ze in vervulling zijn gegaan.

"... Wat ik, de HEER, zeg, zal gebeuren ..." (Ezechiël 12:25, NBV2004)

Zie bijvoorbeeld de volgende onderwerpen:
- 'Profetieën over Jezus' komst' in hoofdstuk 'Komst van Jezus'
- 'Profetieën over Jezus' lijden' in hoofdstuk 'Lijden van Jezus'
- 'Profetieën over Jezus' sterven' in hoofdstuk 'Sterven van Jezus'

Beloften in de Bijbel

De Bijbel bevat een enorme hoeveelheid beloften voor degenen die Hem volgen. We hebben het dan bijvoorbeeld over de volgende beloften aan gelovigen:

We lezen in de Bijbel ook veel geschiedenissen die bevestigen dat God altijd zijn beloften vervult, soms op onverwachte, wonderlijke manieren, en ook niet altijd op de tijd waarop mensen het verwachten.

 

5.1.5. Woord van God

"... Uw woord is de waarheid." (Johannes 17:17, NBV2004)

Wat is het Woord van God?

Strikt genomen is het begrip 'Woord van God' veel breder dan het boek dat wij de Bijbel noemen. Het heeft betrekking op alles wat God ooit heeft gezegd heeft of bekendgemaakt. Een deel daarvan kennen wij als de Bijbel, waarvan we geloven dat die inhoud door God is geïnspireerd.

In het evangelie van Johannes wordt Jezus het 'mens geworden Woord' genoemd omdat Hij de ultieme openbaring is van God zelf.

"Het Woord was in de wereld, de wereld is door hem ontstaan en toch kende de wereld hem niet ... Het Woord is mens geworden en heeft bij ons gewoond, vol van goedheid en waarheid, en wij hebben zijn grootheid gezien, de grootheid van de enige Zoon van de Vader." (Johannes 1:10,14, NBV2004)

Paulus schreef eens:

"Laat Christus' woorden in al hun rijkdom in u wonen ..." (Kolossenzen 3:16, NBV2004)

Daarmee bedoelde Paulus niet de Bijbelboeken van het Nieuwe Testament, want die waren er nog niet toen hij deze woorden schreef. Ik geloof dat hij daarmee in de eerste plaats doelde op het geloofsonderwijs dat de gelovigen van Jezus hadden ontvangen en mondeling hadden doorgegeven. Daarnaast waarschijnlijk ook wat de Heilige Geest tegen de gemeenten had gezegd, bijvoorbeeld door geïnspireerde profeten en leraren (vergelijk Handelingen 4:25). In ieder geval gaat het om woorden waarbij Jezus en het koninkrijk van de hemel centraal staan.

Inspiratie

Ik geloof dat de Bijbel het geïnspireerde, levende Woord van God is. Inspiratie wil zeggen dat de Bijbel is opgeschreven onder de leiding van Gods Heilige Geest. Dat betekent niet dat alle Bijbelwoorden letterlijk van bovenaf gedicteerd of ingegeven zijn. Op zijn minst was de inhoud geïnspireerd, waarbij mensen er vorm aan hebben gegeven. Daardoor komen we bij verschillende Bijbelschrijvers hun eigen karakteristieke stijl, woordkeuze en accentueringen tegen.

De Bijbel bevat veel uitspraken van God zelf, uitspraken van God de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. De Bijbel bevat veel teksten met letterlijke uitspraken van God of van Jezus. Ongeveer 3800 keer wordt in de Bijbel duidelijk gemaakt dat bepaalde woorden rechtstreeks van God afkomstig zijn.

Jezus, de Zoon van God, heeft passages uit niet minder dan 24 Bijbelboeken van het Oude Testament geciteerd en daarmee ingestemd met hun goddelijke oorsprong en waarheidsclaim. De geschiedenis van Jona en de vis wordt door veel critici smalend aan de kant gezet als een mythe. Maar Jezus citeerde het als pure waarheid, toen Hij de geschiedenis van Jona vergeleek met zijn eigen sterven en opstanding na drie dagen. Als we Jezus betrouwbaar vinden, moeten we ook de Bijbel accepteren als het betrouwbare, goddelijk geïnspireerde Woord van de levende God.

Daarom heeft de Bijbel onder christengelovigen het hoogste gezag, boven alle andere geschriften die door mensen zijn geproduceerd. De Heilige Geest is als het ware de zender, die het levende Woord heeft doorgegeven aan Bijbelschrijvers, die (menselijke) communicatiekanalen zijn geweest om het levende Woord op schrift te stellen.

"Maar het is de geest van God in de mens, de adem van de Ontzagwekkende die inzicht brengt." (Job 32:8, NBV2004)

"Elk schriftwoord is door God geïnspireerd ..." (2 Timoteüs 3:16, WV2012)

De Bijbel wordt ook wel eens het 'profetische Woord van God' genoemd om daarmee op een andere manier aan te duiden dat het door God geïnspireerd is. De apostel Petrus schrijft hierover:

"Besef daarbij vooral dat geen enkele profetie uit de Schrift een eigenmachtige uitleg toelaat, want nooit is een profetie voortgekomen uit menselijk initiatief: mensen die namens God spraken werden daartoe altijd gedreven door de heilige Geest." (2 Petrus 1:20-21, NBV2004)

Communicatiemiddel

Via de Bijbel wil God vanuit zijn hart tot jouw hart spreken. Dan gebeurt het volgende:

  1. Gods Geest heeft een Bijbelschrijver geleid om iets te schrijven (schrijfinspiratie).
  2. Jaren later lees jij wat de Bijbelschrijver geschreven heeft.
  3. De Heilige Geest spreekt door het Bijbelwoord tot je hart (leesinspiratie).

Op die manier kan de oorspronkelijke geestelijke waarheid in je hart landen, waardoor het tot geestelijk voedsel wordt. Er is dus tweemaal een inspiratieslag nodig om de oorspronkelijke boodschap via het geschreven Woord in het hart van de gelovige te doen aankomen.

Dit verklaart waarom ongelovigen de Bijbel kunnen lezen, zonder de boodschap te vatten.

"In hen wordt de profetie van Jesaja vervuld, die zegt: Met uw oren zult u horen en niet begrijpen met uw ogen zult u kijken en niet zien." (Matteüs 13:14, WV2012)

Pas als de Heilige Geest iets doet in iemands hart komt de boodschap over bij mensen die ervoor openstaan.

 

5.1.6. Gezag van de Bijbel

Betrouwbaarheid van de Bijbel

De Bijbel is feitelijk betrouwbaar en nauwkeurig. Kleine oneffenheden in de tekst raken geen belangrijke geloofszaken. Er zijn maar een paar Bijbelverzen met een onzekere oorsprong. Er zijn van Bijbelgedeelten veel meer oude handschriften beschikbaar dan van enig ander klassiek werk.

In heel wat literatuur komen we geschiedenissen tegen die behoorlijk aangedikt zijn en waarin de hoofdpersonen duidelijk krachtiger en edeler worden voorgesteld dan ze waren. De Bijbel is ontwapenend eerlijk en laat niet alleen de goede, maar ook de slechte kanten van mensen zien, zelfs van de meest vooraanstaande leiders en de meest geliefde Bijbelfiguren. Ook daardoor is de Bijbel zeer geloofwaardig en dus een betrouwbare bron van informatie.

Aan mensen die twijfelen aan de betrouwbaarheid van de Bijbel geef ik wel eens het volgende advies: Lees eens één van de evangeliën van begin tot eind door (bij voorkeur Lucas) met één vraag in je achterhoofd: "Is Jezus een betrouwbaar persoon, is Hij echt wie Hij zegt te zijn (de Zoon van God) of is Hij een nepfiguur, een bedrieger?" Ik vertrouw dat verreweg de meeste lezers van dit onderwerp al lang ontdekt hebben dat Jezus betrouwbaarder is dan enig ander mens. Welnu, als we Jezus volledig betrouwbaar vinden, dan geloven we ook in de betrouwbaarheid van de Bijbel, waarvan Hij de hoofdpersoon is.

Goddelijk gezag

Als je je leven aan God hebt onderworpen en de Bijbel hebt aanvaard als de waarheid, kan je niet anders dan je onderwerpen aan het gezag van de Bijbel. Het gezag van de Bijbel wordt ontleend aan het feit dat het door God geïnspireerd is en daarom ook Woord van God wordt genoemd.

Enkele teksten van de Bijbel zijn zelfs persoonlijk door God opgeschreven, namelijk de tien geboden. Deze waren zo belangrijk dat God ze niet mondeling, maar schriftelijk (in steen gegrift!) aan Mozes overdroeg zodat anderen konden verifiëren dat God dat daadwerkelijk gezegd had bij de officiële wetgeving bij de berg Sinaï:

"Nadat de HEER dit alles op de Sinaï tegen Mozes had gezegd, gaf hij hem de twee platen van het verbond, de stenen platen, door Gods vinger beschreven." (Exodus 31:18, NBV2004)

Ook Jezus onderwierp zich aan het gezag van de oudtestamentische geschriften, ook al waren ze door mensen op schrift gesteld. Daardoor bevestigde de Zoon van God de goddelijke oorsprong van die geschriften. Daardoor kon Jezus ook met gezag de Schriftwoorden citeren toen de satan Hem in de woestijn tot zonde probeerde te verleiden. Tot driemaal toe begon Hij zijn antwoorden met "Er staat geschreven." (Matteüs 4:4,7 en 10). Het geschreven Woord heeft gezag. Ook bij brieven van de apostelen komen we deze woorden tegen als ze uit het Oude Testament citeren:

"Er staat immers geschreven: Wees heilig, omdat ik heilig ben." (1 Petrus 1:16, GNB1996)

De schrijvers erkennen daarmee het absolute gezag van Gods geschreven Woord, dat toe nog alleen bestond uit het Oude Testament.

Jezus sprak met gezag omdat Hij namens God de Vader sprak die Hem gezonden had om Hem te vertegenwoordigen.

"Ze waren diep onder de indruk van zijn onderricht, want hij sprak met gezag." (Lucas 4:32, NBV2004)

Ware gelovigen, die leven onder het gezag van Gods Woord, kunnen datzelfde Woord ook met gezag naspreken.

De Bijbel blijft altijd van kracht

Gods Woord is de waarheid en zal op één of andere manier altijd blijven bestaan.

"Het gras verdort en de bloem verwelkt, maar het woord van onze God houdt altijd stand." (Jesaja 40:8, NBV2004)

Mensen die zichzelf boven de Bijbel plaatsen en daardoor de waarheid ondermijnen, zullen zelf krachteloos blijven. We hebben het dan over mensen die met bedekte woorden ongeveer dit zeggen: " De Bijbel zegt dit, maar IK VIND dat ..." De Bijbel zal altijd zijn kracht behouden en kracht geven aan wie het gezag van de Bijbel respecteert. De volgende Bijbeltekst over Schriftgezag is zo verschillend vertaald dat het de moeite waard is om een aantal varianten te bekijken:

"... aangezien de Schrift niet gebroken kan worden ..." (Johannes 10:35, HSV2010)

"De Schrift blijft altijd van kracht ..." (Johannes 10:35, NBV2004)

"... de Schrift is onaantastbaar ..." (Johannes 10:35, WV2012)

"De Schrift verliest nooit haar geldigheid ..." (Johannes 10:35, GNB1996)

Ik geloof dat dit allemaal waar is, ook kom je in alle Bijbelvertalingen wel eens vertaalfouten of onduidelijkheden tegen.

Menselijke geschriften, tradities en ervaringen

Het is een illusie om menselijke geschriften te maken, waarin de Bijbelse boodschap zuiver en met al zijn facetten uit de verf komt. Ik ben me daar ook heel goed van bewust bij het schrijven en aanpassen van Herschepping, hoezeer ik ook mijn best doe om er een Bijbelgetrouw en gebalanceerd geheel van te maken. Menselijke geschriften kunnen bruikbaar zijn om Gods Woord dichter bij de mensen te brengen, zodat het beter begrepen en toegepast kan worden. Maar alles wat mensen schrijven over de Bijbel is tegelijk een beperking van de Bijbelse boodschap tot wat de schrijvers er zelf van begrijpen. Mensen interpreteren Gods Woord bovendien vanuit een denkwijze, die sterk beïnvloed is door de heersende denkbeelden van de tijd waarin ze leven en door hun persoonlijke ervaringen.

Er zijn in de loop der eeuwen allerlei belijdenisgeschriften geschreven om de leer van een kerk of kerkgenootschap te conserveren en de kerk voor afwijkingen van de 'zuivere leer' te bewaren. Maar zulke geschriften zijn per definitie beperkt en mogen nooit tot onaantastbare waarheid worden verheven. Ze hebben altijd eenzijdigheden en bevatten altijd interpretaties die door anderen op grond van de Bijbel betwist kunnen worden. Ze hebben ongetwijfeld zinvolle antwoorden gegeven op de vragen uit de tijd waarin ze ontstonden. Jaren later zijn nieuwe vragen belangrijk geworden, zodat zulke geschriften snel verouderen. Het is opvallend dat de Bijbel nooit veroudert, maar dat belijdenisgeschriften al na betrekkelijk korte tijd gedateerd blijken te zijn. Ze kunnen dan ook nooit dezelfde autoriteit van de Bijbel hebben.

Ik verwacht dat de meeste lezers dit wel zullen beamen, maar pas op. Het laten onderschrijven van zulke geschriften (zoals de Drie Formulieren van Enigheid) door predikanten geeft ze in de praktijk een hogere autoriteit dan de Bijbel. Dat houdt een eerlijk gesprek tegen over zaken, die mogelijk niet juist zijn in zulke belijdenisgeschriften. Menselijke geschriften en interpretaties van de Bijbel mogen altijd ter discussie staan, alleen de Bijbel zelf staat er boven verheven. Niet voor niets wordt de Bijbel ook wel 'Heilige Schrift' genoemd.

De Bijbel als waarheidsnorm

Naast de Bijbel is er een schat van opbouwende lectuur, die nuttig kan zijn voor persoonlijk geloofsleven of kerkelijk leven. De betrouwbaarheid en het waarheidsgehalte van alle andere geschriften dient getoetst te worden aan de Bijbel. Wij moeten elke uitspraak afwijzen die door de Bijbel weerlegd wordt. Dat geldt natuurlijk ook voor visioenen, profetieën, ervaringen, belevenissen of andere opbouwende verhalen en geschriften van deze tijd. De Bijbel geeft ons een krachtig fundament van waarheid en is ook DE toetssteen voor waarheid.

"De Joden in Berea ... bestudeerden dagelijks de Schriften om te zien of het inderdaad waar was wat er werd gezegd." (Handelingen 17:11, NBV2004)

De Bijbel als boek heeft ook een grote waarde OMDAT het op schrift gesteld is. Door het geschreven Woord van God kunnen we een objectief beeld krijgen van wie God is en wat zijn bedoelingen zijn met de mensheid. Een van mond tot mond overgedragen boodschap kan in de loop der tijd veranderingen ondergaan, maar bij het geschreven woord is het risico veel kleiner. Door het geschreven Woord zijn we ook minder afhankelijk van de eigen gedachten die mensen over Bijbelse onderwerpen uitspreken. Daarom zorgt vooral het geschreven Woord van God voor stabiliteit in de opvattingen van gelovigen door alle eeuwen heen en in alle culturen.

Zie meer hierover in hoofdstuk 'Waarheid en leugen'.

Onfeilbaarheid

"De richtlijnen van de Heer zijn volmaakt, ze geven levenskracht. Wat de Heer afkondigt, is betrouwbaar, het maakt de onervarene wijs." (Psalm 19:8, GNB1996)

De Bijbel, die de door God geïnspireerde waarheid bevat, is via menselijke kanalen tot ons gekomen en geeft soms blijk van menselijke beperkingen. Daarom moeten we niet krampachtig omgaan met Bijbelgegevens die tegenstrijdig lijken. Laat ik daar twee voorbeelden van geven:

  1. In 2 Samuel 24:1 lezen we dat God David ertoe aanzette om het volk te tellen, terwijl in 1 Kronieken 21:1 staat dat het een satanische influistering was. Wat moeten we daarmee? In dit geval is het naar mijn mening de satan geweest, terwijl God het toeliet. God is nooit de oorzaak van verleiding (Jakobus 1:13-14). In het Bijbelboek Openbaring zien we meerdere plaatsen dat duivelse machten van alles kunnen uitspoken onder Gods toelating (bijvoorbeeld in Openbaring 13:7). Die twee Bijbelgedeelten belichten dus twee kanten van dezelfde werkelijkheid.
  2. Jezus ging eens naar de overkant van het meer van Galilea, waar Hij een heel legioen demonen uitdreef, die vervolgens een kudde varkens de afgrond in deed storten. Volgens Matteüs 8:28-32 ging het om twee bezetenen, terwijl in Marcus 5:1-20 staat dat het er maar één was. Om hoeveel bezetenen ging het? Ik weet het niet, maar in beide gevallen is de boodschap gelijk. Het aantal is in dit geval een detail dat van ondergeschikt belang is.

Ik maak me niet zo druk over zulke verschillen. Sommige van die verschillen blijken geen tegenspraken op te leveren, maar beschrijvingen van hetzelfde maar dan vanuit een verschillende gezichtshoek. Andere verschillen zijn moeilijker te verklaren, maar dan ga ik er in eerste instantie vanuit dat het aan mezelf ligt dat ik het niet begrijp. Je hebt ook mensen die dan meteen zeggen: "De Bijbel klopt niet." Het is maar net welke relatie je met de Bijbel hebt. Eigenlijk altijd gaat het om verschillen die niet de kern van de Bijbelse boodschap aantasten.

Gezag erkennen

Het gezag van de Bijbel erkennen begint met het betrouwbaar vinden ervan. Iedere gelovige hoort een Bijbelgetrouwe gelovige te zijn. Maar iedereen die zich een Bijbelgetrouwe gelovige noemt, behoort ook het doelbewuste verlangen te hebben om Gods Woord te gehoorzamen en zijn eigen mening zo nodig aan te passen. Wie daar met de pet naar gooit kan dan met de mond het gezag van de Schrift te vuur en te zwaard verdedigen, maar plaatst ZICHZELF buiten het gezag van het Woord van God. Daarbij gaat het natuurlijk niet om zondeloze perfectie, maar om de innerlijke houding om van harte God te willen gehoorzamen.

 

5.1.7. Bijbellezen

Het geschreven Woord van God is het voedsel voor je hart dat je dagelijks tot je moet nemen om de noodzakelijke bouwstoffen voor je geestelijk leven binnen te krijgen.

Structuur in het Bijbellezen

Als je geen structuur aanbrengt in je dagelijkse Bijbellezen en meestal zo maar wat leest, loop je kans dat je geregeld je favoriete Bijbelboeken of -gedeelten leest en andere overslaat. Je kunt beter één van de volgende methoden gebruiken:

Relationeel proces

De Bijbel is een levend boek en het lezen in de Bijbel is ook een relationeel proces: een ontmoeting met God door zijn Woord. Ik raad je aan om de Bijbel biddend te lezen, het mag ook hardop. Praat al lezend met God over wat je eruit leert en zeg Hem eerlijk hoe je hart er op reageert. Vertel het als je iets niet begrijpt en vraag hoe je het gelezen Bijbelgedeelte beter kunt begrijpen en in praktijk kunt brengen.

Zie ook onderwerp 'Stille tijd' in hoofdstuk 'Gebed'.

De Heilige Geest maakt het Woord van God levend

De Bijbel is niet zomaar een godsdienstig boek, waarin de waarheden van het geloof worden uitgelegd. Het is een levend boek, waarin God spreekt tot de gelovige:

"In het Woord was het leven en het leven was het licht van de mensen." (Johannes 1:4, HSV2010)

De Bijbel is door de Heilige Geest tot stand gekomen en alleen door de actieve inwoning van de Heilige Geest kan het Woord van God tot voedsel voor het hart worden. Denk eens aan het verhaal van de twee mannen die op weg waren naar het dorp Emmaüs. Jezus zelf had hen onderweg iets van de Bijbel uitgelegd en later zeiden ze tegen elkaar:

"... Was ons hart niet brandend in ons, toen Hij onderweg tot ons sprak en voor ons de Schriften opende?" (Lucas 24:32, HSV2010)

De woorden die ze met hun verstand tot zich hadden genomen werden levend gemaakt in hun harten, zodat ze in hun hart een soort warmtegloed voelden, iets als een hartverwarmend vuur. En daar gaat het om. De Heilige Geest wil het Woord van God levend maken in je hart zodat het zijn uitwerking in je leven gaat hebben.

"Het menselijke verstand kan de echte waarheid niet vinden zonder verlichting door goddelijke openbaring." (Augustinus)

Doe er iets mee

Wees bereid om te doen waartoe de Bijbel je aanspoort, zonder uitstel. Hieruit blijkt of je bereid bent je aan Gods Woord te onderwerpen of dat je God wil dienen zoals het jou het beste uitkomt. Zeg niet bij jezelf: "Daar zal ik eens goed over nadenken" want daar komt in negen van de tien keer niets van. Als je bijvoorbeeld leest dat Jezus van je vraagt om anderen zeven maal zeventig maal te vergeven (Matteüs 18:21-22), bid dan of de Heilige Geest je in gedachten brengt wie je nooit echt hebt vergeven. Lees niet verder voordat je in je hart deze mensen hebt vergeven en neem zo nodig stappen om hierover met hen te spreken. Direct reageren is de houding van de ware discipel die zijn leermeester in alles wil navolgen.

Bezig zijn met de Bijbel mag nooit een doel op zich zijn. De Bijbel is boven alles een boek dat je moet DOEN, om een uitdrukking te gebruiken van Anne van der Bijl, de oprichter van stichting Open Doors. Kennis van Gods wil is bedoeld om je leven van binnenuit te veranderen, zodat in je hart de motivaties ontstaan om vrijwillig en van harte te doen wat het Woord van God zegt.

Gehoorzaamheid aan wat de Bijbel aanreikt is de normale manier van het christenleven. Sterker nog: wie zijn geloof niet in daden omzet, heeft in feite geen deel aan het koninkrijk van de hemel:

"Niet iedereen die 'Heer, Heer' tegen mij zegt, zal het koninkrijk van de hemel binnengaan, alleen wie handelt naar de wil van mijn hemelse Vader." (Matteüs 7:21, NBV2004)

Zie ook de onderwerpen 'Geloofsgehoorzaamheid' en 'Gehoorzaamheid en zegen' in hoofdstuk 'Toewijding'.

 

5.1.8. Bijbelstudie

Je kunt op veel verschillende manieren met de Bijbel bezig zijn. Wie naast het persoonlijke Bijbellezen ook persoonlijk BijbelSTUDIE wil doen, doet er goed aan om drie processen voor ogen te houden die daarbij een rol spelen:

  1. observeren
  2. interpreteren
  3. toepassen

In die volgorde. We kunnen deze drie processen achtereenvolgens doorlopen, maar in de praktijk lopen ze nogal eens door elkaar heen.

1. Observeren

Dit kun je doen aan de hand van de volgende vragen:

2. Interpreteren

Dit kun je doen aan de hand van de volgende vragen:

3. Toepassen

Dit kun je doen aan de hand van de volgende vragen:

Tips voor het bestuderen van de Bijbel

Om een Bijbelpassage beter te begrijpen zijn de volgende principes van belang:

Lees de Bijbel met een open hart

Probeer de Bijbel te lezen alsof je hem voor het eerst leest. Als je een open, ontvankelijke houding hebt en met aandacht leest, ontdek je steeds wat nieuws, ook al heb je het al vaak gelezen. Gods Woord is het levende Woord, dat blijft verrassen.

"Heb een open oor voor onderricht, en een open geest voor kennis." (Spreuken 23:12, NBV2004)

Veel Bijbellezers lezen de Bijbel onbewust vanuit hun persoonlijke achtergrond en hun eigen denkkaders. Ze lezen steeds bevestigingen van hun eigen gelijk, terwijl ze weinig of geen aandacht besteden aan Bijbelgedeelten die het tegendeel beweren. Probeer dat nu juist niet te doen, want dan belemmer je God om je iets nieuws te leren. Wees altijd bereid om je eigen opvattingen te herzien als je in de Bijbel iets anders leest dan wat je altijd hebt aangenomen. Het is geen teken van zwakheid als je je mening bijstelt, maar van geloofsvertrouwen en flexibiliteit. Blijf een lerende houding houden, zodat je niet vastroest in oude geloofsopvattingen.

Hulpmiddelen

De Bijbel is in eerste instantie geschreven voor mensen die in een andere tijd leefden, in een ander land en in een andere cultuur. Het is daarom onvermijdelijk dat we bepaalde dingen niet zo goed begrijpen als de oorspronkelijke lezers. Daarvoor zijn goede hulpmiddelen beschikbaar om ons te helpen, zoals:

  1. Bijbelse encyclopedie - Deze geeft per onderwerp allerlei achtergrondinformatie en een samenvatting van wat de Bijbel er over zegt.
  2. Bijbels woordenboek - Dat helpt je om de betekenis van Bijbelse termen te begrijpen.
  3. Concordantie - Die helpt je om Bijbelteksten te vinden, waarin een bepaald woord voorkomt. Concordanties zijn beschikbaar in boekvorm, maar je kunt ook terecht bij de site van het Nederlands Bijbelgenootschap: http://www.debijbel.nl/. Hier kun je zelfs verschillende vertalingen naast elkaar bekijken. Gewoon met Google lukt het ook nog aardig om direct de Bijbelteksten te vinden die je zoekt, uitgaande van goed gekozen zoektermen.
  4. Bijbelcommentaar - Dat geeft uitleg op grond van gedetailleerde bestudering van de brontekst, vaak met een zekere inkleuring naar kerkelijke achtergrond.

Wat als je het niet begrijpt?

Je komt gegarandeerd Bijbelgedeelten tegen die je maar moeilijk of helemaal niet kunt begrijpen. Soms beschrijft de Bijbel hoe God in bepaalde situaties gehandeld heeft of bepaalde uitspraken heeft gedaan die lijnrecht tegen je gevoel ingaan. Maak dan niet de fout door kritisch over God te gaan denken of te spreken. We moeten beseffen dat we niet alles hoeven te begrijpen. Dat is geen zwakheidargument, maar we moeten eerlijk de beperktheid van ons denken toegeven en vertrouwen op de almachtige, volkomen wijze God.

Als mensen zullen we nooit in staat zijn om de volle diepte van de Bijbel te bevatten. Evenals God oneindig is, zo is er iets oneindigs in het levende Woord. Er blijven mysteries over, waar je nooit uit zal komen. We blijven worstelen met onbeantwoorde vragen, bijvoorbeeld over onverhoorde gebeden, het lijden in de wereld, enzovoort. We moeten leren om wat we niet begrijpen maar gewoon terug te geven aan God die er WEL uitkomt, die voor alles een goede bestemming heeft en die er betekenis aan geeft. Dat is een vorm van vertrouwen, maar geen BLIND vertrouwen omdat we God hebben leren kennen als een oneindig wijze, liefdevolle en machtige God.

Ik heb gelezen dat Joodse rabbijnen tegen hun leerlingen zeggen: "Als je iets van Gods Woord niet begrijpt, begin dan met gehoorzamen. Misschien krijg je er dan later meer inzicht over." Een grote fout die veel nieuwtestamentische gelovigen maken is dat ze pas het Woord van God willen gehoorzamen als ze het begrijpen, of als ze menen te begrijpen WAAROM God het van hen vraagt.

"Ik maak me niet zo druk over wat ik in de Bijbel NIET begrijp, maar wel over wat ik WEL begrijp en niet in toepassing breng."
(Corrie ten Boom)

 

5.1.9. Memoriseren en mediteren

Voor degenen die Gods Woord krachtig willen laten werken in hun binnenste zijn er nog twee manieren om met de Bijbel om te gaan. De meeste christenen hebben er geen tijd voor of vinden het overdreven.

Memoriseren

Dit is het uit het hoofd leren van Bijbelteksten of Bijbelgedeelten. Dat kost tijd en inspanning, maar je hebt er ook wat aan. Bijvoorbeeld:

Uit het hoofd leren van Bijbelteksten lijkt niet helemaal te passen in deze tijd, waarin we steeds meer gebruik maken van computers of smartphones. In ons gezin hadden we een pakket met kaartjes met een aantal Bijbelteksten en als gezin repeteerden we er steeds een paar aan het einde van de maaltijd. Op die manier maakten de kinderen zich spelenderwijs een veertigtal sleutelverzen eigen die hen de rest van hun leven zouden bijblijven.

Je leert bijna nooit een Bijbeltekst door hem eenmaal te leren. Een paar dagen later moet je het herhalen en een week later nog eens en twee weken later weer. Ieder moet daar zijn eigen weg in zoeken. Je zult merken dat je zo'n tekst steeds iets langer kunt onthouden, totdat hij definitief in je geheugen is gegrift. Maar het kost tijd en aandacht. Verder herhaling, herhaling en ... herhaling.

Het leren van Bijbelteksten moet natuurlijk niet beperkt blijven tot mechanisch stampwerk. Overdenk deze teksten ook goed en laat de inhoud een deel van je leven worden.

Mediteren

"Gelukkig de mens die vreugde vindt in de woorden van de Heer, ze steeds weer overdenkt, overdag en 's nachts." (Psalm 1:2, GNB1996)

Met mediteren bedoelen we: biddend Bijbelgedeelten overdenken en het een plaats geven in je hart. Dit is mogelijk de krachtigste manier om het Woord van God zo in je hart op te nemen, dat het er voorgoed blijft zitten. Het is een vorm van rustig 'herkauwen' van Gods Woord, waarbij je de maximale voedingswaarde uit het Woord van God krijgt. Daardoor word je als het ware helemaal gedrenkt in de Bijbelwoorden en worden ze een deel van jezelf. Bedenk wel: je HAALT je voeding niet uit het Woord van God, je KRIJGT het (als je het zoekt ...)

Het woord mediteren doet je misschien denken aan oosterse godsdiensten, als iets wat DUS niet goed is om te doen. Ik kan het ook niet helpen dat aanhangers van niet-christelijke godsdiensten meer tijd besteden aan mediteren dan christenen! Want mediteren is heel Bijbels. David was bij uitstek een man die veel mediteerde.

"Hoe lief heb ik uw wet, heel de dag is hij in mijn gedachten." (Psalm 119:97, NBV2004)

Ook Jozua werd aangespoord om voortdurend het Woord van God te overdenken in zijn hart:

"Dat wetboek van Mozes moet je onophoudelijk overdenken, bestudeer het dag en nacht. Laat je leiden door alles wat erin geschreven staat, want dan zal het je voorspoedig gaan, je zult je doel bereiken." (Jozua 1:8, GNB1996)

Mediteren is eigenlijk iets tussen Bijbellezen en bidden in. Het is iets waarvoor je tijd moet nemen, op een rustige plek waar je niet gestoord kunt worden. Je kunt een Bijbelgedeelte rustig overlezen en elk woord of elke gedachte, die er in voorkomt, als het ware met God bespreken. Je leest, overdenkt, vraagt de Heilige Geest om uitleg als je het niet goed begrijpt, dankt Hem voor wat je ervan leert, praat met God over de toepassing in je leven, en zo kun je een heel ontspannen ontmoeting hebben met God en zijn Levende Woord. Van alle manieren van omgaan met het Woord van God is dit de meest indringende manier en die de meeste impact op je hart heeft. Probeer het eens!

Een praktisch voorbeeld van mediteren over de woorden 'De Heer is mijn herder' vind je in onderwerp 'Psalm 23' in hoofdstuk 'Gelukkig leven'.

 

5.1.10. Liefde voor de Bijbel

Liefdesbrief

De Bijbel is veel meer dan een kennisboek. Het is vooral ook een relatieboek. De Bijbel is geen boek OVER God, maar een geschenk VAN God om je duidelijk te maken hoezeer Hij ernaar verlangt met jou om te gaan. Het is Gods liefdesbrief. Op vele bladzijden kun je direct of indirect lezen hoeveel je waard bent voor God en hoeveel Hij ervoor over had om een relatie met jou te hebben. Een mooie liefdesbrief lees je graag, en vaak ... In een liefdesbrief leer je het hart van de schrijver kennen. Enkele voorbeelden:

"Zo liefdevol als een vader is voor zijn kinderen, zo liefdevol is de HEER voor wie hem vrezen." (Psalm 103:13, NBV2004)

"Nee, ik ben stil geworden, ik heb mijn ziel tot rust gebracht. Als een kind op de arm van zijn moeder, als een kind is mijn ziel in mij." (Psalm 131:2, NBV2004)

Een van de mooiste juwelen, die ik in de Bijbel heb gevonden, is de volgende tekst. Het is een gedeelte uit een profetie over de bevrijding van Jeruzalem, maar is ook breder toepasbaar:

"De HERE, uw God ... zal Zich over u met vreugde verblijden; Hij zal zwijgen in zijn liefde; Hij zal over u juichen met gejubel." (Sefanja 3:17, NBG1951)

Probeer je eens voor te stellen: God, waarvan je misschien denkt dat Hij altijd even serieus is, staat te juichen als een vader die aan de kant van het voetbalveld staat te juichen en te springen als zijn zoontje een doelpunt maakt. En waarover juicht God? Over mensen zoals jij. Hoe is het mogelijk! Ja, ook dat is God.

Schatgraven

Gods Woord is een bron waar je steeds rijkdom uit kunt putten. Iemand die Gods Woord heeft herkend als een enorme schat, was de schrijver van Psalm 119, verreweg de langste Psalm in de Bijbel. Vermoedelijk is deze Psalm geschreven door de wetgeleerde Ezra. Een echte tekst voor schatgravers uit deze Psalm is het volgende:

"Ik verblijd mij over uw Woord als iemand die rijke buit vindt." (Psalm 119:162, NBG1951)

De schrijver steekt zijn enthousiasme over Gods Woord niet onder stoelen of banken:

"Leven naar uw richtlijnen geeft mij vreugde, meer vreugde dan rijkdom en overvloed." (Psalm 119:14, NBV2004)

"Aan alles, hoe volmaakt ook, zag ik een einde, maar uw gebod is grenzeloos ruim. Hoe lief heb ik uw wet, heel de dag is hij in mijn gedachten." (Psalm 119:96-97, NBV2004)

Ik hoop dat je iets kent van de bruisende blijdschap die uit deze tekstvoorbeelden spreekt. Gods Woord is immers bedoeld om je dichter bij God te brengen, die de bron is van blijvend levensgeluk.

Honger naar Gods Woord

Als je bent wedergeboren, heb je een nieuwe relatie met Gods Woord gekregen: je hebt een blijvende honger gekregen naar het zuivere Woord, dat door de Heilige Geest in je hart tot leven komt. Dan herken je die honger ook in de woorden van de profeet Jeremia:

"Zodra uw woord mij bereikte verslond ik het, het was mijn vreugde, het maakte mij zielsgelukkig. Ik draag immers uw naam, HEER, God van de machten." (Jeremia 15:16, WV2012)

De apostel Petrus schreef er het volgende over:

"En verlang vurig, als pasgeboren kinderen, naar de zuivere melk van het Woord, opdat u daardoor mag opgroeien ..." (1 Petrus 2:2, HSV2010)

Mensen die de Bijbel lezen uit een soort verplichting weten niet wat het is om enthousiast te worden van Bijbellezen. In die woorden herken ik mezelf uit de tijd dat ik nog geen nieuw leven had. Ik ging trouw naar de kerk, meende alles te doen wat een christen hoort te doen en las keurig de Bijbel aan tafel bij de maaltijd. Zo hoorde het en ik zou niet anders willen.

Toen ik nieuw leven van God had gekregen, kreeg ik als het ware een nieuwe Bijbel. Daarna werd het een levend boek voor me met een levende boodschap van een levende Heer, met wie ik door Gods genade een levende relatie had gekregen. Al lezend begon ik steeds nieuwe dingen in de Bijbel te ontdekken. Ook nu na heel wat jaren geeft het lezen van de Bijbel me nog veel meer vreugde dan voorheen. Daarover blijf ik me verbazen.

 

5.1.11. Bijbelvertalingen

Omdat de Bijbel voor christenen geen heilig relikwie uit het verleden is, maar een levend boek dat waarheid communiceert, hechten christenen er veel belang aan dat zij de Bijbel zelf kunnen lezen. Tot in de late Middeleeuwen bestonden er geen Bijbelvertalingen in enige volkstaal. De geestelijken, die zelf wel toegang hadden tot de Latijnse Bijbelvertaling, wilden het monopolie op de waarheid niet verliezen, want daarmee zou hun macht over het volk verminderen.

John Wycliffe

John Wycliffe, een professor aan de universiteit van Oxford, was geen slaafse navolger van kerkelijke leerstellingen. Hij bestudeerde de Bijbel en bestreed door zijn colleges, geschriften en preken de dwalingen die hij in de kerk ontdekte. Voor Wycliffe was de Bijbel de enige norm voor geloof en leven. Hij vond dat iedere christen het recht had om de Bijbel in zijn eigen taal te lezen. Hij zag zijn visie werkelijkheid worden toen de Bijbel vertaald werd in het Engels. Vanaf 1380 werd er aan de vertaling gewerkt, waarbij werd uitgegaan van de Vulgaat, de Latijnse Bijbelvertaling uit ongeveer 400 na Chr. Er waren toen nauwelijks Griekse en Hebreeuwse handschriften beschikbaar. John Wycliffe was de grote stimulator achter dit gewaagde vertaalproject. De eerste vertaling was enkele jaren later klaar, maar die was nog heel letterlijk en daardoor onbegrijpelijk. Daarom werd direct aan een herziening begonnen, die in 1388 verscheen. Wycliffe heeft deze uitgave niet met zijn eigen ogen gezien, want op oudejaarsdag van 1384 stierf hij aan een beroerte.

De interkerkelijke, internationale organisatie van de Wycliffe Bijbelvertalers is genoemd naar John Wycliffe. Deze organisatie legt zich vooral toe op het vertalen van Gods Woord voor taalgroepen die het nog niet in hun eigen taal hebben.

Vertaalproces

Het doel van een Bijbelvertaling is om de oorspronkelijk opgeschreven boodschap zo helder mogelijk uit te drukken in andere talen. Dat is geen eenvoudige opgave. Er is kennis van de oorspronkelijke talen (Hebreeuws, Aramees, Grieks) nodig om de oorspronkelijke tekst te kunnen begrijpen. Ook is het nodig de culturele achtergronden te kennen, want woorden en uitdrukkingen van duizenden jaren geleden betekenen niet altijd hetzelfde als wat wij ons er nu bij voorstellen.

Er zijn ook uitdrukkingen in de oorspronkelijke taal, die niet begrijpelijk zijn voor ons als ze te letterlijk vertaald worden. Dat zou hetzelfde effect hebben als wanneer je een brief uit Engeland zou krijgen met de zin: 'Today it is raining cats and dogs' en je dan die zin vertaalt als: 'Er regenen vandaag katten en honden' terwijl het een Engelse uitdrukking is voor 'stortregen'. Wanneer Bijbelvertalers bepaalde uitdrukkingen op die manier letterlijk vertalen, kan de boodschap behoorlijk onduidelijk overkomen. Denk eens aan letterlijk vertaalde Bijbelgedeelten als:

"... hun spruiten zijn voor hun ogen." (Job 21:8, NBG1951)

"Omgord daarom de lendenen van uw verstand ..." (1 Petrus 1:13, HSV2010)

Kunnen zulke woorden of uitdrukkingen niet beter worden vervangen worden door woorden of uitdrukkingen die wij in zulke gevallen zouden gebruiken? Zijn bovenstaande vertalingen zuiverder en dus beter omdat het letterlijke vertalingen zijn? Dat is maar de vraag!

Een van de meest bijzondere feiten van de eerste Pinksterdag was dat alle omstanders in hun eigen taal over God hoorden spreken:

"Ze waren buiten zichzelf van verbazing en zeiden: 'Dat zijn toch allemaal Galileeërs die daar spreken? Hoe kan ieder van ons hen dan horen in zijn moedertaal?" (Handelingen 2:7-8, GNB1996)

De omstanders hadden een vraag:

"...Ze zeiden tegen elkaar: 'Wat zou dit betekenen?' " (Handelingen 2:12, GNB1996)

Het antwoord op die vraag is dat God ieder mens in principe wil aanspreken in zijn eigen moedertaal, de taal van het hart. Daarom moet het geschreven Woord van God, de Bijbel, worden vertaald om begrepen te worden. Als we het hebben over de rechten van de mens zou ik willen zeggen dat het meest fundamentele recht voor ieder mens is dat hij de woorden van zijn Schepper in zijn eigen taal kan lezen, zodat hij zijn Schepper kan leren kennen.

Wat is de beste Bijbelvertaling?

Bij elke vertaling gaat iets van de oorspronkelijke inhoud verloren, omdat alle nuances van de oorspronkelijke woorden niet altijd in een andere taal kunnen worden overgebracht. Het blijft een moeilijk proces waarbij de vertalers voortdurend afwegingen moeten maken. Er zijn verschillende manieren van vertalen en elk vertaalteam moet bepalen wat de doelgroep van de lezers is, waarvoor de vertaling gebruikt wordt, en vervolgens de bijpassende vertaalprincipes vastleggen.

Enkele kenmerken voor Bijbelvertalingen:

  1. nauwkeurig - De betekenis van de brontekst (voornamelijk Hebreeuws en Grieks) moet zo volledig mogelijk en zo nauwgezet mogelijk worden weergegeven, met zo min mogelijk interpretaties van de Bijbelvertalers. Dat leidt tot een meer letterlijke vertaling, die soms minder vlot leesbaar is. Letterlijke Bijbelvertalingen zijn met meest geschikt voor Bijbelstudie.
  2. begrijpelijk - De betekenis van de oorspronkelijke boodschap wordt in relatief eenvoudige woorden weergegeven, rekening houdend met wat het beste communiceert naar de lezers. Moeilijke woorden worden vermeden, lange zinnen worden opgesplitst, speciale Bijbelse termen worden vertaald. Zo nodig worden woorden toegevoegd als uitleg zonder de betekenis te veranderen.
  3. vlot leesbaar - De vertaling is vooral prettig leesbaar, klinkt heel natuurlijk en communiceert daardoor de tekst zo effectief mogelijk. Het roept dezelfde emoties en reacties op als de oorspronkelijke tekst deed bij de oorspronkelijke lezers. Zo'n vertaling is vrijer (minder letterlijk) en bevat vaak meer interpretaties en afwijkingen van de letterlijke tekst. De vrijere vertalingen zijn geschikter voor voor jongeren en mensen die minder vertrouwd zijn met de Bijbel of met de Nederlandse taal.

Geen enkele Bijbelvertaling kan tegelijk én maximaal nauwkeurig én maximaal begrijpelijk én maximaal vlot leesbaar zijn. De criteria 'begrijpelijk' en 'vlot leesbaar' liggen in de praktijk dicht bij elkaar.

Taal is een communicatiemiddel en het Woord van God moet vooral goed worden gecommuniceerd. Hoe beter de spreker en de toehoorder op elkaar afgestemd zijn, hoe meer er van de oorspronkelijke boodschap bij de toehoorder overkomt. Omdat de taal voortdurend verandert, zijn er in de loop der tijd nieuwe vertalingen nodig om de boodschap zo goed mogelijk te blijven communiceren naar de lezers.

Elke Bijbelvertaling heeft zijn sterke en zwakke kanten. Het Woord van God is geïnspireerd, maar dat geldt niet voor de vertalingen ervan, want vertalen is en blijft mensenwerk.

Andere kenmerken van Bijbelvertalingen

 

 

5.1.11. Bijbelvertalingen

Omdat de Bijbel voor christenen geen heilig relikwie uit het verleden is, maar een levend boek dat waarheid communiceert, hechten christenen er veel belang aan dat zij de Bijbel zelf kunnen lezen. Tot in de late Middeleeuwen bestonden er geen Bijbelvertalingen in enige volkstaal. De geestelijken, die zelf wel toegang hadden tot de Latijnse Bijbelvertaling, wilden het monopolie op de waarheid niet verliezen, want daarmee zou hun macht over het volk verminderen.

John Wycliffe

John Wycliffe, een professor aan de universiteit van Oxford, was geen slaafse navolger van kerkelijke leerstellingen. Hij bestudeerde de Bijbel en bestreed door zijn colleges, geschriften en preken de dwalingen die hij in de kerk ontdekte. Voor Wycliffe was de Bijbel de enige norm voor geloof en leven. Hij vond dat iedere christen het recht had om de Bijbel in zijn eigen taal te lezen. Hij zag zijn visie werkelijkheid worden toen de Bijbel vertaald werd in het Engels. Vanaf 1380 werd er aan de vertaling gewerkt, waarbij werd uitgegaan van de Vulgaat, de Latijnse Bijbelvertaling uit ongeveer 400 na Chr. Er waren toen nauwelijks Griekse en Hebreeuwse handschriften beschikbaar. John Wycliffe was de grote stimulator achter dit gewaagde vertaalproject. De eerste vertaling was enkele jaren later klaar, maar die was nog heel letterlijk en daardoor onbegrijpelijk. Daarom werd direct aan een herziening begonnen, die in 1388 verscheen. Wycliffe heeft deze uitgave niet met zijn eigen ogen gezien, want op oudejaarsdag van 1384 stierf hij aan een beroerte.

De interkerkelijke, internationale organisatie van de Wycliffe Bijbelvertalers is genoemd naar John Wycliffe. Deze organisatie legt zich vooral toe op het vertalen van Gods Woord voor taalgroepen die het nog niet in hun eigen taal hebben.

Vertaalproces

Het doel van een Bijbelvertaling is om de oorspronkelijk opgeschreven boodschap zo helder mogelijk uit te drukken in andere talen. Dat is geen eenvoudige opgave. Er is kennis van de oorspronkelijke talen (Hebreeuws, Aramees, Grieks) nodig om de oorspronkelijke tekst te kunnen begrijpen. Ook is het nodig de culturele achtergronden te kennen, want woorden en uitdrukkingen van duizenden jaren geleden betekenen niet altijd hetzelfde als wat wij ons er nu bij voorstellen.

Er zijn ook uitdrukkingen in de oorspronkelijke taal, die niet begrijpelijk zijn voor ons als ze te letterlijk vertaald worden. Dat zou hetzelfde effect hebben als wanneer je een brief uit Engeland zou krijgen met de zin: 'Today it is raining cats and dogs' en je dan die zin vertaalt als: 'Er regenen vandaag katten en honden' terwijl het een Engelse uitdrukking is voor 'stortregen'. Wanneer Bijbelvertalers bepaalde uitdrukkingen op die manier letterlijk vertalen, kan de boodschap behoorlijk onduidelijk overkomen. Denk eens aan letterlijk vertaalde Bijbelgedeelten als:

"... hun spruiten zijn voor hun ogen." (Job 21:8, NBG1951)

"Omgord daarom de lendenen van uw verstand ..." (1 Petrus 1:13, HSV2010)

Kunnen zulke woorden of uitdrukkingen niet beter worden vervangen worden door woorden of uitdrukkingen die wij in zulke gevallen zouden gebruiken? Zijn bovenstaande vertalingen zuiverder en dus beter omdat het letterlijke vertalingen zijn? Dat is maar de vraag!

Een van de meest bijzondere feiten van de eerste Pinksterdag was dat alle omstanders in hun eigen taal over God hoorden spreken:

"Ze waren buiten zichzelf van verbazing en zeiden: 'Dat zijn toch allemaal Galileeërs die daar spreken? Hoe kan ieder van ons hen dan horen in zijn moedertaal?" (Handelingen 2:7-8, GNB1996)

De omstanders hadden een vraag:

"...Ze zeiden tegen elkaar: 'Wat zou dit betekenen?' " (Handelingen 2:12, GNB1996)

Het antwoord op die vraag is dat God ieder mens in principe wil aanspreken in zijn eigen moedertaal, de taal van het hart. Daarom moet het geschreven Woord van God, de Bijbel, worden vertaald om begrepen te worden. Als we het hebben over de rechten van de mens zou ik willen zeggen dat het meest fundamentele recht voor ieder mens is dat hij de woorden van zijn Schepper in zijn eigen taal kan lezen, zodat hij zijn Schepper kan leren kennen.

Wat is de beste Bijbelvertaling?

Bij elke vertaling gaat iets van de oorspronkelijke inhoud verloren, omdat alle nuances van de oorspronkelijke woorden niet altijd in een andere taal kunnen worden overgebracht. Het blijft een moeilijk proces waarbij de vertalers voortdurend afwegingen moeten maken. Er zijn verschillende manieren van vertalen en elk vertaalteam moet bepalen wat de doelgroep van de lezers is, waarvoor de vertaling gebruikt wordt, en vervolgens de bijpassende vertaalprincipes vastleggen.

Enkele kenmerken voor Bijbelvertalingen:

  1. nauwkeurig - De betekenis van de brontekst (voornamelijk Hebreeuws en Grieks) moet zo volledig mogelijk en zo nauwgezet mogelijk worden weergegeven, met zo min mogelijk interpretaties van de Bijbelvertalers. Dat leidt tot een meer letterlijke vertaling, die soms minder vlot leesbaar is. Letterlijke Bijbelvertalingen zijn met meest geschikt voor Bijbelstudie.
  2. begrijpelijk - De betekenis van de oorspronkelijke boodschap wordt in relatief eenvoudige woorden weergegeven, rekening houdend met wat het beste communiceert naar de lezers. Moeilijke woorden worden vermeden, lange zinnen worden opgesplitst, speciale Bijbelse termen worden vertaald. Zo nodig worden woorden toegevoegd als uitleg zonder de betekenis te veranderen.
  3. vlot leesbaar - De vertaling is vooral prettig leesbaar, klinkt heel natuurlijk en communiceert daardoor de tekst zo effectief mogelijk. Het roept dezelfde emoties en reacties op als de oorspronkelijke tekst deed bij de oorspronkelijke lezers. Zo'n vertaling is vrijer (minder letterlijk) en bevat vaak meer interpretaties en afwijkingen van de letterlijke tekst. De vrijere vertalingen zijn geschikter voor voor jongeren en mensen die minder vertrouwd zijn met de Bijbel of met de Nederlandse taal.

Geen enkele Bijbelvertaling kan tegelijk én maximaal nauwkeurig én maximaal begrijpelijk én maximaal vlot leesbaar zijn. De criteria 'begrijpelijk' en 'vlot leesbaar' liggen in de praktijk dicht bij elkaar.

Taal is een communicatiemiddel en het Woord van God moet vooral goed worden gecommuniceerd. Hoe beter de spreker en de toehoorder op elkaar afgestemd zijn, hoe meer er van de oorspronkelijke boodschap bij de toehoorder overkomt. Omdat de taal voortdurend verandert, zijn er in de loop der tijd nieuwe vertalingen nodig om de boodschap zo goed mogelijk te blijven communiceren naar de lezers.

Elke Bijbelvertaling heeft zijn sterke en zwakke kanten. Het Woord van God is geïnspireerd, maar dat geldt niet voor de vertalingen ervan, want vertalen is en blijft mensenwerk.

Andere kenmerken van Bijbelvertalingen