Start    Inhoud    Zoekmogelijkheden  

 

 

5.1.12. Nederlandse Bijbelvertalingen

 

- Statenvertaling (SV 1637/1977) - letterlijke vertaling
- Utrechtse Vertaling (UV 1927) - letterlijke vertaling
- Nederlands Bijbelgenootschap (NBG 1951) - letterlijke vertaling
- Willibrord Vertaling (WV 1957/2012) - letterlijke vertaling
- TELOS Vertaling (TELOS 1982) - letterlijke vertaling
- Groot Nieuws Bijbel (GNB 1983/1996) - vertaling in eenvoudig Nederlands
- Het Boek (HB 1987/2008) - vlot leesbare vertaling, parafrase
- Nieuwe Bijbelvertaling (NBV2004) - moderne, tamelijk letterlijke vertaling
- Herziene Statenvertaling (HSV 2010) - letterlijke vertaling
- Bijbel in gewone taal (BGT 2012) - vlot leesbare vertaling
- BasisBijbel - de Bijbel in gemakkelijk Nederlands (BB 2013)
- Gebruik van Bijbelvertalingen in Herschepping
- Engelse Bijbelvertalingen

 

 

Statenvertaling (SV 1637/1977) - letterlijke vertaling

De Statenvertaling uit 1637 (laatst herzien in 1977) is ruim drie eeuwen lang de 'officiële' Nederlandse Bijbelvertaling geweest. De Statenvertaling is een soort monument, dat zelfs invloed heeft gehad op de Nederlandse taal van die tijd. De Statenvertaling is de eerste Nederlandse vertaling vanuit de originele talen van de Bijbel (Hebreeuws, Aramees, Grieks). Alle eerdere Nederlandse Bijbelvertalingen gingen uit van de Latijnse Bijbel (de Vulgata). Daarnaast is ook gebruik gemaakt van bestaande Nederlandse vertalingen (vooral de Deux Aes Bijbel uit 1562) en de Septuagint (de Griekse vertaling van het Oude Testament vanuit het Hebreeuws en het Aramees). In de Statenvertaling klinken gereformeerde geloofsopvattingen door in allerlei Bijbelgedeelten, in opdracht van de synode van Dordrecht (1618-1619).

De Statenvertaling is een letterlijke vertaling en ook een concordante vertaling. Dat wil zeggen: hetzelfde woord in de brontekst is zoveel mogelijk vertaald met hetzelfde woord in het Nederlands. Daardoor is de vertaling aan de ene kant betrouwbaar, consequent en geschikt voor Bijbelstudie. Grammaticale vormen uit de brontalen zijn in de Nederlandse tekst aangehouden, waardoor de tekst houterig en onnatuurlijk overkomt. Die manier van vertalen komen we trouwens ook bij Bijbelvertalingen in andere Europese talen tegen.

Nadelen van de Statenvertaling zijn:

  • zeer verouderd Nederlands
  • onduidelijk en veel onbegrijpelijk Nederlands - veel gedeelten zijn alleen te begrijpen na uitleg van de betekenis van de verouderde woorden en uitdrukkingen
  • het woordgebruik sluit slecht aan bij het leefklimaat van vandaag, waardoor de Bijbel ver weg lijkt van het dagelijks leven van nu
  • niet geschikt voor jongeren en voor mensen die minder vertrouwd zijn met de Bijbel
 

Utrechtse Vertaling (UV 1927) - letterlijke vertaling

Deze vertaling was het werk van de hoogleraren H.Th. Obbink (Oude Testament) en A.M. Brouwer (Nieuwe Testament). Zij vertaalden de Bijbel opnieuw vanuit de brontekst om een 'verstaanbaar' alternatief te bieden voor de inmiddels sterk verouderde Statenvertaling. Deze vertaling was bij veel gelovigen erg populair, maar na de komst van de NBG vertaling werd de Utrechtse Vertaling steeds minder gebruikt. Daarom is die vandaag de dag vrijwel onbekend. Toch was deze vertaling moderner dan de veel later verschenen NBG1951 vertaling!

 

Nederlands Bijbelgenootschap (NBG 1951) - letterlijke vertaling

Deze vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap werd tot 2004 'nieuwe vertaling' genoemd, maar die bijnaam is nu natuurlijk niet meer toepasselijk. Het was bedoeld als de vervanging van de Statenvertaling en werd bijna als vanzelfsprekend de meest gebruikte Bijbelvertaling in de meeste Nederlandse kerken. De vertaling is gebaseerd op betrouwbaardere bronteksten dan de Statenvertaling en een betere kennis van de brontalen. Veel fouten in de Statenvertaling zijn verbeterd. Toch was het taalgebruik al vanaf het begin ouderwets te noemen en leek het toch nog veel op die van de Statenvertaling. De vertaling is behoorlijk betrouwbaar en geschikt voor Bijbelstudie, maar minder geschikt voor jongeren vanwege het verouderde taalgebruik.

Na het verschijnen van de Nieuwe Bijbelvertaling in 2004 en de Herziene Statenvertaling in 2010 is het gebruik van de NBG vertaling sterk afgenomen.

 

Willibrord Vertaling (WV 1957/2012) - letterlijke vertaling

De Willibrord vertaling is nog steeds een redelijk moderne vertaling van de Katholieke Bijbelstichting. Deze heeft hier en daar een wat ander woordgebruik dan de andere Bijbelvertalingen. Binnen protestantse kringen wordt deze vertaling nauwelijks gebruikt, waarschijnlijk vanwege de rooms-katholieke oorsprong, maar bij het lezen is daar niet veel van te merken. Daardoor krijgt deze vertaling niet de waardering die ze verdient (onbekend maakt onbemind). Deze vertaling verscheen in 1957, een grondige revisie van deze vertaling kwam in 1995 uit en een volgende (zeer beperkte) revisie in 2012.

Deze Bijbelvertaling heeft een mooi evenwicht tussen nauwkeurige vertaling van de brontekst en goed leesbaar Nederlands. Het kan verfrissend zijn om eens kennis te nemen van deze vertaling en deze naast andere vertalingen te gebruiken. Hij is behoorlijk geschikt voor studiedoeleinden.

 

TELOS Vertaling (TELOS 1982) - letterlijke vertaling

Deze tamelijk onbekende vertaling (alleen het Nieuwe Testament!) lijkt veel op de NBG vertaling, maar is iets moderner van taalgebruik en ook nauwkeuriger vertaald. Waar nodig bevat het alternatieve vertalingen tussen haakjes. Zeer geschikt voor Bijbelstudie, omdat dit misschien wel de meest nauwkeurige Nederlandse vertaling is. Toch is deze vertaling nooit populair geworden, misschien omdat die niet veel afwijkt van de NBG vertaling.

 

Groot Nieuws Bijbel (GNB 1983/1996) - vertaling in eenvoudig Nederlands

Deze vertaling was indertijd een prima aanvulling op de NBG vertaling, met moderner en eenvoudiger taalgebruik, vooral geschikt voor jongeren en mensen met een minder grote woordenschat. Juist door dat eenvoudige taalgebruik zijn veel Bijbelgedeelten op veel plaatsen wat oppervlakkiger van inhoud, waardoor deze vertaling minder geschikt is voor studiedoeleinden. Deze Bijbelvertaling is verschenen in 1983 en herzien in 1996.

Toch heeft deze vertaling soms verrassende gedeelten, die scherper zijn dan de andere vertalingen en de precieze betekenis van de brontekst kort en duidelijk wordt weergeven. Na de verschijning van Het Boek is deze vertaling wat meer op de achtergrond terechtgekomen. Persoonlijk vind ik dat deze goede vertaling niet de aandacht gekregen heeft die ze verdiende.

 

Het Boek (HB 1987/2008) - vlot leesbare vertaling, parafrase

Dit is een vloeiende gedachte-voor-gedachte vertaling in modern Nederlands, maar wel minder modern dan de Nieuwe Bijbelvertaling. Het Boek is duidelijk, levendig en begrijpelijk. Het geeft een frisse kijk op de Bijbeltekst voor lezers die met een andere vertaling vertrouwd zijn. Het nadeel is dat er veel interpretaties in voorkomen die vaak onnodig veel afwijken van de oorspronkelijke tekst. Het Boek houdt het midden tussen een parafrase en een vertaling.

Het Boek is uitstekend geschikt voor beginnende Bijbellezers, mensen die weinig vertrouwd zijn met de Bijbel, mensen die weinig Bijbelachtergrond hebben en mensen die andere Bijbelvertalingen te moeilijk vinden: zij blijken in de praktijk allemaal goed overweg te kunnen met de tekst van Het Boek. De eerste versie van Het Boek in het Nederlands dateert uit 1987. In de nieuwste versie van 2008 zijn verbeteringen aangebracht, maar de verschillen zijn niet spectaculair.

Vooral de brieven van het Nieuwe Testament komen in Het Boek goed uit de verf vanwege de goede leesbaarheid. Ook moeilijke Bijbelgedeelten zijn daardoor veel begrijpelijker gemaakt. Voor Bijbelstudie is deze vertaling alleen geschikt NAAST een meer letterlijke vertaling. Ga bij het bestuderen van een Bijbelgedeelte bij twijfel uit van een letterlijke vertaling. Als de letterlijke vertaling moeilijk te begrijpen is, kijk dan in Het Boek, maar wees wel kritisch.

"Het leven" is een speciale uitgave van Het Boek met beknopte commentaren, achtergronden en toepassingen. Zeer aan te bevelen voor Bijbelstudie, vooral voor (leiders van) Bijbelkringen.

 

Nieuwe Bijbelvertaling (NBV2004) - moderne, tamelijk letterlijke vertaling

De Nieuwe Bijbelvertaling is een oecumenische vertaling (voor rooms-katholieke en protestantse lezers) die de ambitie heeft om de standaardvertaling te zijn in kerken en publieke ruimtes. De vertaling probeert het taalregister van het oorspronkelijke Hebreeuws en Grieks recht te doen. Daardoor is de woordkeuze niet voor iedereen gemakkelijk bij het lezen.

Wat opvalt is het voortreffelijke, moderne taalgebruik en de prettige leesbaarheid. Ook wordt recht gedaan aan de verschillende stijlen van de Bijbelschrijvers. Zo komt bijvoorbeeld de poëtische stijl van de Psalmen goed tot zijn recht. Jammer dat we in deze vertaling toch nog wel enkele ouderwetse termen tegenkomen en ingewikkelde zinnen. Er worden te vaak betekeniselementen 'wegvertaald' of aangepast voor een betere leesbaarheid. Veel vertaalfouten en onduidelijkheden uit de NBG1951 zijn wel verbeterd. Maar er zijn wel andere onnauwkeurigheden en fouten in de vertaling te vinden. Al met al vind ik deze Bijbelvertaling redelijk geschikt voor Bijbelstudie.

Er is een Herziene Nieuwe Bijbelvertaling in bewerking, waarin naar verwachting veel onvolkomenheden van de NBV2004 vertaling worden weggewerkt.

 

Herziene Statenvertaling (HSV 2010) - letterlijke vertaling

Deze vertaling is bedoeld als een vervanger van de Statenvertaling. In deze vertaling zijn de vertaalprincipes van de Statenvertaling in stand gehouden, dezelfde bronteksten zijn aangehouden en dezelfde interpretaties worden gehanteerd als die van de Statenvertaling. Het is dus geen volledig nieuwe vertaling, maar een hertaling of restauratie van de Statenvertaling.

De vertaling is in zekere zin wel modern te noemen, maar lang niet alle verouderde of onduidelijke woorden en uitdrukkingen uit de Statenvertaling zijn vervangen, om de liefhebbers van de Statenvertaling tegemoet te komen. Een ander bezwaar is dat er nog te veel grammaticale vormen van de brontekst in het Nederlands terug zijn te vinden. Daardoor komen heel wat Bijbelgedeelten houterig, ouderwets en onduidelijk over.

Ondanks deze bezwaren vormt de HSV2010 vertaling voor studiedoeleinden een goed alternatief voor de NBV2004 vertaling. Voor jongeren en mensen die niet erg vertrouwd zijn met de Bijbel is de vertaling minder geschikt. Veel andere Bijbellezers die grootgebracht zijn met de Statenvertaling en Bijbellezers die teleurgesteld zijn in de Nieuwe Bijbelvertaling, hebben deze vertaling hartelijk verwelkomd. In veel gevallen is de HSV2010 vertaling nauwkeuriger dan de NBV2004 vertaling en dat is een belangrijk pluspunt.

 

Bijbel in gewone taal (BGT 2012) - vlot leesbare vertaling

Deze nieuwste vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap is de eenvoudigste en duidelijkste Nederlandse Bijbelvertaling die ooit verschenen is. Het is een waardevolle tegenhanger van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV), waardoor ook tamelijk moeilijke Bijbelgedeelten voor veel lezers toegankelijker zijn geworden. Het taalgebruik is modern en eenvoudig. Er worden alleen algemeen bekende woorden gebruikt, korte zinnen, heldere zinsconstructies en begrijpelijke beeldspraak. Daardoor is de tekst erg gemakkelijk leesbaar.

De vertaling houdt het midden tussen een kinderbijbel en een gewone Bijbel en is dan ook erg geschikt om aan opgroeiende kinderen voor te lezen voor wie veel Bijbelse begrippen moeilijk te begrijpen zijn. Ook is de vertaling geschikt voor jonge tieners, voor mensen voor wie Nederlands niet hun moedertaal is en voor mensen die niet vertrouwd zijn met de Bijbel.

Omdat gekozen is voor een zeer eenvoudig en begrijpelijk taalgebruik, is er veel diepgang en betekenis van de oorspronkelijke tekst verloren gegaan. Dat is een logisch gevolg van de gekozen vertaalprincipes. De BGT pretendeert een betrouwbare vertaling te zijn, maar is dat beslist niet. Daarom is deze uitgave volledig ongeschikt voor Bijbelstudie. Gebruik deze vertaling vooral niet in Bijbelgespreksgroepen, want dan krijg je steeds gesprekken over de grote verschillen met andere vertalingen die andere deelnemers bij zich hebben!

Tegelijk kom ik in de BGT ook Bijbelgedeelten tegen die verrassend scherp vertaald zijn en precies de juiste betekenis van de oorspronkelijke tekst weergeven. En zo heeft elke vertaling zijn waarde!

 

BasisBijbel - de Bijbel in gemakkelijk Nederlands (BB 2013)

De BasisBijbel is geschreven door één persoon: J. Kleyn. Hij is gemakkelijk leesbaar en geschikt voor beginnende Bijbellezers. De tekst is gebaseerd op de Statenvertaling, evenals de Herziene Staten Vertaling, en is een prima alternatief voor de Bijbel in gewone taal van het Nederlands Bijbelgenootschap. Deze Bijbelvertaling is niet geschikt voor studiedoeleinden of Bijbelkringen.

 

Gebruik van Bijbelvertalingen in Herschepping

In Herschepping vind je relatief veel citaten uit de Nieuwe Bijbelvertaling, vanwege de goede leesbaarheid en uitstekende woordkeuze in veel gevallen. Er is ook vaak gebruik gemaakt van andere vertalingen, zodat lezers kennis kunnen maken met goede kwaliteiten van andere Nederlandse vertalingen en soms om de verschillen tussen vertalingen te laten zien.

Percentages van aangehaalde Bijbelteksten in Herschepping per Bijbelvertaling:

  • NBV2004 - 54%
  • HSV2010 - 15%
  • WV2012 - 10%
  • NBG1951 - 8%
  • GNB1996 - 8%
  • overige - 5%
 

Engelse Bijbelvertalingen

Er zijn zo langzamerhand al enige tientallen Bijbelvertalingen in de Engelse taal. Aan degenen die goed met Engels overweg kunnen raad ik vooral de Engelse NIV (New International Version) te gebruiken, die wereldwijd zeer geliefd is vanwege uitstekende betrouwbaarheid EN leesbaarheid. Engelstalige gelovigen noemen de NIV vertaling wel eens liefkozend "Nearly Infallible Version" (bijna feilloze versie) en dat is een welverdiend compliment. De Nederlandse Bijbelvertaling die daar het dichtst bij in de buurt komt is naar mijn mening de Willibrordvertaling (WV2012).

 Einde hoofdstuk: 5.1. Bijbel 

HELPDESK

 

Beschrijving van allerlei bijzonderheden over de Herschepping Bijbelstudies.

- Wat is Herschepping?
- Achtergrond
- Vier aspecten
- Wijzigingen
- Copyright

 

 

 

 

Helpdesk

Zoekmogelijkheden
- Overzicht zoek­mogelijkheden
- Tips voor zoektermen
- Populaire zoektermen
- Inhoudsopgave (kort)
- Inhoudsopgave (lang)
- Trefwoord index
- Bijbeltekst index

 

 

 

Helpdesk

Diversen
- Geloofsvragen
- PDF bestanden
- Vragen voor Bijbelkringen
- Thema's voor Bijbelkringen
- Thema's kerkelijk jaar
- Cursus 'Gods karakter' (nieuw)

Herschepping Bijbelstudies - versie 3.2.